ศูนย์บริการสาธารณสุข 1 สะพานมอญ เขตพระนคร
เลขที่ 3-5 ถ.เจริญกรุง วังบูรพาภิรมย์ พระนคร กรุงเทพมหานคร 10200
โทรศัพท์ : 02-2227874
โทรสาร : 02-2227874 ต่อ 31
สถานที่ใกล้เคียง : กรมการรักษาดินแดง, ส.สะพานมอญ, สวนสราญรมย์, สนามหลวง, วัดพระศรีรัตนศาสดาราม
รถโดยสารประจำทาง : 1, 2, 6, 12, 25, 43, 47, 48, 60, ปอ.6, ปอ.507, ปอ.508
จุดที่ตั้ง : ตั้งอยู่ที่หัวมุมจุดตัดถนนเจริญกรุง และ ถนนอัศฎางค์ เป็นอาคารแรกเมื่อข้ามสะพานพ้นแนวคลองรอบกรุง ซึ่งในอดีตถือเป็นเขตเมืองชั้นใน มีประวัติก่อตั้งมาตั้งแต่ พ.ศ. 2489 จึงเป็นศูนย์บริการสาธารณสุขลำดับแรก (หมายเลข 1) ของกรุงเทพมหานคร เป็นประวัติศาสตร์ก้าวแรกของการมีสถานพยาบาลระดับชุมชนในเมืองหลวง ก้าวสำคัญสู่การพัฒนาเมืองและการสาธารณสุขของกรุงเทพฯ จนถึงปัจจุบัน
ความสำคัญทางประวัติศาสตร์
นอกจากสำคัญทางการสาธารณสุขแล้ว อาคารศูนย์ 1 สะพานมอญ ยังเป็นอาคารที่มีเอกลักษณ์ทางสถาปัตยกรรมที่โดดเด่นและเรื่องราวที่น่าสนใจดังนี้:
สถาปัตยกรรมสไตล์โมเดิร์นยุคกลาง (Mid-Century Modern): ตัวอาคารหลัก (อาคารหัวมุมชั้นบน) โดดเด่นด้วยการออกแบบในยุคกึ่งศตวรรษที่ 20 (ประมาณช่วงทศวรรษ 2500) มีลักษณะเป็นอาคารคอนกรีตเสริมเหล็กที่เน้นรูปทรงเรขาคณิต การใช้แผงครีบปูนกันแดดตามแนวตั้ง (Vertical Fins) สลับกับบานหน้าต่างสีเขียว ซึ่งเป็นเอกลักษณ์ยอดนิยมของงานสถาปัตยกรรมราชการและอาคารพาณิชย์ในยุคนั้น เพื่อช่วยลดความร้อนจากแสงแดดเข้าสู่ตัวอาคาร
การผสมผสานยุคสมัยและพื้นที่ประวัติศาสตร์: ตัวอาคารสร้างขึ้นบนพื้นที่ประวัติศาสตร์ริมคลองคูเมืองเดิม (คลองหลอด) โดยตัวตึกโมเดิร์นนี้สร้างเชื่อมต่อและอยู่ร่วมกับแถวอาคารตึกแถวโบราณสถาปัตยกรรมนีโอคลาสสิก (ด้านซ้ายของภาพ) ซึ่งเป็นมรดกทางวัฒนธรรมรอบเกาะรัตนโกสินทร์ ทำให้มุมถนนแห่งนี้มีมิติทางประวัติศาสตร์สถาปัตยกรรมที่หลากหลาย
ทำเลที่ตั้งเชิงยุทธศาสตร์: การออกแบบอาคารให้เป็นลักษณะปาดมุม (Chamfered Corner) เพื่อรับกับทางแยกเฉียงบริเวณเชิงสะพานมอญ ช่วยให้ตัวอาคารดูเด่นชัดจากทั้งฝั่งถนนอัษฎางค์และถนนเจริญกรุง และกลายเป็นหนึ่งในหมุดหมายสำคัญ (Landmark) ของย่านสะพานมอญที่ผู้คนสัญจรผ่านไปมาจดจำได้เป็นอย่างดี
อาคารแห่งนี้จึงไม่ได้ทำหน้าที่เป็นเพียงสถานพยาบาลของรัฐเท่านั้น แต่ยังเป็นเสมือนพิพิธภัณฑ์ที่มีชีวิตที่บอกเล่าพัฒนาการทางสถาปัตยกรรมและการดูแลสุขภาวะของชาวพระนครตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน