ประเพณีทิ้งกระจาด เทศกาลสารทจีน ทั่วประเทศไทย ประจำปี 2567

        งานประเพณีทิ้งกระจาด เป็นที่จัดทั่วไปในชุมชนชาวจีน ตามคติความเชื่อของชาวจีน ถือเป็นการทำบุญ ทำทานให้แก่ภูตผีที่ไม่มีญาติทั้งหลาย ซึ่งจะปล่อยจากยมโลกมารับส่วนบุญบนโลกมนุษย์ปีละครั้ง ก่อนกลับไปรับผลกรรมที่เคยสร้างไว้เมื่อคราวเป็นมนุษย์  ระยะเวลาที่จัดงานเชื่อกันว่าเป็นช่วงเวลาที่ประตูยมโลกเปิด

 

        พิธีกรรม

 

        ประเพณีทิ้งกระจาด (วัดพนัญเชิง) เริ่มวันแรกด้วยการอุทิศส่วนกุศลให้บรรดาผีไม่ มีญาติทั้งหลาย โดยพระจีนนิกายมหายานซึ่งมีวิธีสวดและข้อปฏิบัติแตกต่างจากพระไทยนิกาย เถรวาท จะสวดมนต์ตลอดทั้งวัน วันที่สองของงาน เป็นวันที่สำคัญที่สุด เพราะจะมีการเผาหุ่นยมบาล ของใช้กระดาษ และการทิ้งกระจาดบริจาคทานแก่คนยากจนที่มารอรับ

        สาเหตุที่เรียกว่าทิ้งกระจาดนั้นเนื่องมาจากในอดีตของกินและเสื้อผ้าที่ทิ้ง มานั้นทิ้งมาทั้งกระจาด ความใหญ่โตของงานทิ้งกระจาดวัดพนัญเชิงนั้น เห็นได้อย่างชัดเจนที่หอทิ้งกระจาดซึ่งสร้างเป็นอาคารก่ออิฐถือปูนอย่างถาวร สูงเด่นกลางลานคอนกรีตโล่ง รวมทั้งหุ่นยมบาลที่สูงกว่า 10 เมตร ของกินของใช้ที่รับบริจาคมาจะมีกรรมการวัดลำเลียงขึ้นไปบนหอ

        ส่วนบริเวณรอบ ๆ ที่ตั้งหุ่นยมบาลจะเต็มไปด้วยกระดาษเงิน กระดาษทอง ของใช้ที่ทำจากกระดาษ กองสุมไว้รอเวลาเผา พระจีนจะสวดมนต์ไปตลอดวันเช่นเดียวกับวันแรก เมื่อเวลาประมาณ 16.00 น. คณะกรรมการจะเริ่มจุดไฟเผาหุ่นและของใช้กระดาษ ส่วนคณะกรรมการบนหอก็เริ่มทิ้งของบริจาคซึ่งส่วนมากเป็นผลไม้ ทั้งกล้วยและส้มโอ ภายในผลไม้บางผลจะมีไม้บาง ๆ เสียบอยู่ เรียกว่า “ติ้ว” คนที่แย่งผลไม้ที่มีติ้วเสียบอยู่ได้ ก็จะนำไปแลกของกับคณะกรรมการ ซึ่งมีทั้งเสื้อผ้า ของใช้ ข้าวสาร
 

        วันที่สามเป็นวันสุดท้ายของงาน ในตอนเช้าจะเก็บกวาดขยะและขี้เถ้า ช่วงกลางวันมีการสวดมนต์เช่นทุกวัน แต่เป็นพระไทยสวดให้ศีลให้พร ถือเป็นการเสร็จงานประเพณีทิ้งกระจาดประจำปี

 

        "ยมบาล" มาทำไมในงานทิ้งกระจาด

        ไปเที่ยวงานทิ้งกระจาด เห็นหุ่นกระดาษที่สานด้วยไม้ไผ่ หน้าตาขมึงทึงเหมือนยักษ์ แต่งกายแบบนักรบจีนโบราณ สวมเสื้อเกราะสีทอง ใบหูกางใหญ่ ยืนเด่นอยู่กลางลาน ด้านหน้าเจ้ายักษ์นี้เต็มไปด้วยกระดาษเงินกระดาษทอง และข้าวของเครื่องใช้ที่ทำจากกระดาษกองสุมกันอยู่ ถามไถ่ดูเขาว่าเป็น "หุ่นยมบาล" หรือที่ชาวจีนเรียกว่า ไต้สื่อเอี้ย ขนาดของตัวหุ่นจะใหญ่หรือเล็ก ขึ้นอยู่กับว่างานนั้นใหญ่แค่ไหน อย่างงานทิ้งกระจาดที่วัดพนัญเชิง ซึ่งเป็นงานใหญ่ของชาวอยุธยา หุ่นยมบาลสูงกว่า 10 เมตรเลยทีเดียว หุ่นยมบาลไม่ได้สร้างขึ้นมาเล่นๆ เพื่อประดับงาน แต่สร้างตามคติความเชื่อที่ว่า ในบรรดาภูตผีมากมายที่ได้รับอิสรภาพขึ้นมารับส่วนบุญบนโลกมนุษย์ในช่วงเทศกาลนี้ บางตนอาจประพฤตินอกรีตนอกรอย เที่ยวไปหลอกหลอนผู้คนให้เดือดร้อน หรือบางตนอาจตกค้างไม่ยอมกลับนรกภูมิเมื่อหมดเวลา ยมบาลจึงต้องขึ้นมาควบคุมดูแลบรรดาผีเหล่านี้ และช่วยดูแลให้ข้าวของเครื่องใช้ที่ทำจากกระดาษซึ่งผู้ใจบุญอุทิศส่งไปถึงผู้ตายให้ได้ครบถ้วน ไม่ตกหล่นสูญหาย หุ่นยมบาลนี้ต้องสร้างกันใหม่ทุกปี เพราะถึงช่วงท้ายงานจะมีพิธีเผาหุ่นยมบาลพร้อมกองกระดาษที่สุมอยู่ตรงหน้า (หนังสือนายรอบรู้นักเดินทาง ประจำเดือนสิงหาคม)