[Infographic] ส่องสัญญาณอาการ โรคหัวใจ เส้นเลือดหัวใจตีบ

Man clutching his chest, indicating heart pain or discomfort - Towfiqu barbhuiya (pexels.com)

หัวใจ เป็นอวัยวะสำคัญ มีหน้าที่สูบฉีดเลือดไปเลี้ยงร่างกาย

โรคหัวใจ แบ่งได้หลายประเภทตามโครงสร้างหรือการทำงานที่ผิดปกติ ได้แก่ โรคหลอดเลือดหัวใจ โรคกล้ามเนื้อหัวใจ โรคหัวใจเต้นผิดจังหวะ โรคลิ้นหัวใจ และ โรคเยื่อหุ้มหัวใจ

สัญญาณเตือนโรคหัวใจ

เจ็บหน้าอกหรือแน่นหน้าอก มีอาการปวดร้าวขึ้นกรามด้านซ้าย อาจร้าวไปถึงท้องแขนด้านซ้ายหรือบริเวณท้อง
หน้ามืด อาจเป็นลมหมดสติ หรือวูบไม่รู้สึกตัว
มีอาการใจสั่น ใจเต้นรัว แรง และเร็ว
หอบ เหนื่อยง่ายผิดปกติ นอนราบไม่ได้ หรือนอนกลางคืนแล้วต้องตื่นมานั่งหอบ
ขาบวมผิดปกติ โดยเฉพาะบริเวณหน้าแข้ง หรือปลายเท้าทั้งสองข้าง

ปัจจัยเสี่ยงต่อโรคหัวใจ
โรคเบาหวาน โรคความดันโลหิตสูง ไขมันในเลือดสูง โรคอ้วน หรือผู้ที่มีน้ำหนักมาก สูบบุหรี่ พันธุกรรม ผู้ที่มีประวัติครอบครัวเป็นโรคหัวใจ

การดูแลตัวเองเพื่อป้องกันโรคหัวใจ
เลือกรับประทานอาหารที่เหมาะสม ลดหวาน มัน เค็ม ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ ควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์มาตราฐาน งดสูบบุหรี่ หากมีโรคประจำตัว เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง ควรรับประทานยาตามแพทย์สั่งและพบแพทย์ตามนัดอย่างเคร่งครัด พักผ่อนให้เพียงพอ

ข้อมูลโดย : อ.พญ.สุภาณี สินเพิ่มสุขสกุล

รู้เท่าทัน โรคหัวใจ สัญญาณไหนบอกโรค? โดยรพ.จุฬาลงกรณ์สภากาชาดไทย

โรคหัวใจขาดเลือด ไม่เคยบอกเราว่าจะเกิดขึ้นเมื่อไหร่ ด้วยความปรารถนาดีจาก สพฉ.

สัญญาณเตือนหัวใจ โดยไทยรัฐ

10 สัญญาณเสี่ยง โรคหัวใจและหลอดเลือด สถาบันโรคทรวงอก

Back to top
รู้ทันโรคหลอดเลือดหัวใจตีบ

Back to top
เทียบอาการโรคหัวใจตีบ vs กรดไหลย้อน

Back to top
5 วิธีลดไขมันพอกตับ

Back to top
เช็คหัวใจให้รู้ทัน

Back to top
สังเกตให้ไว อาการเหนื่อยง่ายแบบไหนที่ส่งสัญญาณเตือน เส้นเลือดหัวใจเริ่มตีบ

Back to top
ทำไมคนที่ดูเหมือนแข็งแรง ไม่มีโรคประจำตัว ถึงเสียชีวิตกะทันหันได้? Doctor Tany
Doctor Tany ได้กล่าวถึงกรณีการเสียชีวิตกะทันหัน ของเรย์ แมคโดนัลด์ ทั้งที่ไม่มีโรคประจำตัว ในแง่มุมของกลไกที่เป็นสาเหตุ และลักษณะอาการ ซึ่งเป็นประโยชน์ ดังนี้

ทำไมคนที่ดูเหมือนแข็งแรง ไม่มีโรคประจำตัว ถึงเสียชีวิตกะทันหันได้?

จากข้อมูลที่มี คุณเรย์พักผ่อนน้อยและทำงานหนัก และมีรายงานว่าเขาฟุบลงบนโซฟาในช่วงกลางคืน ก่อนจะถูกพบว่าเสียชีวิตในตอนเช้า

สิ่งที่ผมตั้งคำถามจึงไม่ใช่ “คุณเรย์เป็นโรคอะไร” แต่คือ ถ้าเป็นคนอายุประมาณ 40–50 ปี ที่ดูแข็งแรงและไม่มีโรคประจำตัว อะไรบ้างที่สามารถทำให้หมดสติและเสียชีวิตอย่างกะทันหันได้?

หนึ่งในกลไกสำคัญคือ เลือดไปเลี้ยงสมองไม่เพียงพออย่างรุนแรงและต่อเนื่อง ซึ่งมีสาเหตุได้หลายอย่าง

1. หัวใจเต้นผิดจังหวะรุนแรง
หนึ่งในภาวะที่ต้องนึกถึงคือ Ventricular Fibrillation (VF) ซึ่งหัวใจห้องล่างไม่ได้บีบตัวเพื่อส่งเลือดออกไป แต่เกิดการสั่นพลิ้วแทน เมื่อหัวใจไม่สามารถสูบฉีดเลือดได้ ทำให้เลือดไปเลี้ยงสมองลดลงอย่างรวดเร็ว จนหมดสติ และหากไม่ได้รับการช่วยเหลืออย่างทันท่วงที อาจเสียชีวิตได้ และที่สำคัญคือ ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะรุนแรงบางครั้งเกิดขึ้นโดยไม่มีอาการเตือนชัดเจน

2. โรคหลอดเลือดหัวใจ
อีกสาเหตุสำคัญที่ต้องคิดถึง โดยเฉพาะในวัย 40–50 ปี คือ โรคหลอดเลือดหัวใจตีบหรืออุดตัน เมื่อหลอดเลือดหัวใจมีคราบไขมันสะสม และเกิดการแตกของคราบไขมันจนมีลิ่มเลือดไปอุดตัน อาจทำให้กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด และกระตุ้นให้เกิดหัวใจเต้นผิดจังหวะรุนแรงได้

ปัญหาคือโรคกลุ่มนี้ อาจไม่มีอาการมาก่อนเลยก็ได้ ปัจจัยเสี่ยง เช่น ความดันโลหิตสูง เบาหวาน ไขมันในเลือดสูง สูบบุหรี่ น้ำหนักเกิน/อ้วน ไม่ออกกำลังกาย พันธุกรรมและประวัติครอบครัว อายุที่เพิ่มขึ้น

ดังนั้นคำว่า “ไม่มีโรคประจำตัว” ไม่ได้แปลว่าไม่มีปัจจัยเสี่ยงหรือไม่มีโรคที่ซ่อนอยู่

3. โรคของกล้ามเนื้อหัวใจและระบบไฟฟ้าหัวใจ
นอกจากหลอดเลือดหัวใจ ยังมีโรคอื่นที่ทำให้หัวใจเต้นผิดจังหวะและเสียชีวิตกะทันหันได้ เช่น
• Hypertrophic Cardiomyopathy กล้ามเนื้อหัวใจหนาผิดปกติ
• Dilated Cardiomyopathy หัวใจขยายและบีบตัวผิดปกติ
• Myocarditis กล้ามเนื้อหัวใจอักเสบ
• ความผิดปกติของระบบไฟฟ้าหัวใจ เช่น Long QT Syndrome หรือ Brugada Syndrome

โรคเหล่านี้บางชนิด ตรวจร่างกายทั่วไปอาจไม่พบความผิดปกติชัดเจน และบางกรณีต้องอาศัยการตรวจเฉพาะทางหรือการตรวจทางพันธุกรรมจึงจะพบ

แล้วการพูดผิดปกติในคลิปเมื่อประมาณ 3 เดือนก่อนคืออะไร ?
มีคนสังเกตว่าคุณเรย์พูดช้าหรือพูดติดขัดกว่าปกติ ตรงนี้ เราไม่สามารถนำคลิปเดียวมาใช้วินิจฉัยได้ เพราะการพักผ่อนน้อย ความเครียด ยาบางชนิด หรือการเจ็บป่วยบางอย่าง ก็สามารถทำให้การพูดและความคิดช้าลงได้ แต่ถ้าอาการดังกล่าวเกิดขึ้นแบบ ฉับพลัน แล้วกลับมาเป็นปกติ หนึ่งในภาวะที่แพทย์จะต้องนึกถึงก็คือ TIA (Transient Ischemic Attack) หรือภาวะสมองขาดเลือดชั่วคราว ซึ่งเป็นสัญญาณเตือนของโรคหลอดเลือดสมอง

ดังนั้น หากใครมีอาการพูดไม่ชัด พูดไม่รู้เรื่อง หน้าเบี้ยว แขนขาอ่อนแรง หรือชาชั่วคราว แม้อาการจะหายไปเอง ก็ ไม่ควรปล่อยผ่าน

และยังมีสาเหตุอื่นได้อีก การเสียชีวิตกะทันหันไม่ได้เกิดจากหัวใจอย่างเดียว เช่น • ลิ่มเลือดอุดตันหลอดเลือดปอดอย่างรุนแรง • เลือดออกในสมอง • หลอดเลือดแดงใหญ่แตก • ภาวะชักรุนแรง • ความผิดปกติของเกลือแร่หรือน้ำตาลในเลือด • ผลจากยาหรือสารบางชนิด

แล้วการนอนน้อย ทำงานหนัก เกี่ยวไหม?
ต้องแยกให้ออกว่า นอนน้อยไม่ได้แปลว่าเป็นสาเหตุโดยตรง ❌ ของการเสียชีวิตในกรณีนี้ แต่การนอนหลับไม่เพียงพอเป็นปัจจัยที่ส่งผลเสียต่อสุขภาพในระยะยาว และสัมพันธ์กับความเสี่ยงของโรคหลายชนิด เช่น ความดัน เบาหวาน ไขมันในเลือดผิดปกติ น้ำหนักเพิ่ม และโรคหัวใจและหลอดเลือด

โดยเฉพาะคนที่มี ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ แต่ไม่รู้ตัว ก็อาจมีความเสี่ยงเพิ่มขึ้นเช่นกัน และคำว่า “นอนน้อยจนชิน” ไม่ได้แปลว่าร่างกายปลอดภัย โดยทั่วไปผู้ใหญ่ควรนอนประมาณ 7–9 ชั่วโมงต่อคืน และควรให้ความสำคัญกับคุณภาพของการนอนด้วย ถ้านอนครบแต่ยังง่วงมากตอนกลางวัน กรนดัง ตื่นมาไม่สดชื่น ปวดศีรษะตอนเช้า หรือเผลอหลับง่าย ก็ควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินเรื่องการนอนหลับ

แล้วเราจะป้องกันได้อย่างไร?
สิ่งสำคัญที่สุดไม่ใช่การตรวจทุกอย่างที่มีในโลก แต่คือ รู้จักสุขภาพพื้นฐานของตัวเอง ควรรู้ว่า
✅ ความดันเท่าไร ✅ น้ำหนักและรอบเอวเป็นอย่างไร ✅ ไขมันในเลือดสูงหรือไม่ ✅ น้ำตาลและความเสี่ยงเบาหวานเป็นอย่างไร ✅ สูบบุหรี่หรือไม่ ✅ มีประวัติครอบครัวเป็นโรคหัวใจหรือเสียชีวิตกะทันหันหรือไม่ ✅ ออกกำลังกายและนอนหลับเพียงพอหรือไม่

⚠️ เและที่สำคัญคือ อย่ารอให้ถึงวันตรวจสุขภาพประจำปี ถ้ามีอาการผิดปกติเกิดขึ้น เช่น จ็บหรือแน่นหน้าอก เหนื่อยง่ายผิดปกติ ใจสั่นหรือหัวใจเต้นผิดปกติ หน้ามืดหรือเป็นลม โดยเฉพาะขณะออกกำลังกาย ออกแรงแล้วผิดปกติจากเดิม พูดไม่ชัด หน้าเบี้ยว แขนขาอ่อนแรง แม้จะหายเอง มีคนในครอบครัวเสียชีวิตกะทันหันโดยไม่ทราบสาเหตุ อาการเหล่านี้ควรได้รับการประเมิน ไม่ควรคิดว่าเดี๋ยวก็คงหาย

และไม่จำเป็นต้องตรวจทุกอย่าง เช่น ECG, Echo, CT, MRI หรือการตรวจพิเศษทั้งหมดพร้อมกัน การตรวจที่เหมาะสมควรเลือกตาม อายุ อาการ ปัจจัยเสี่ยง และประวัติของแต่ละคน

สรุป การเสียชีวิตกะทันหันในคนที่ดูแข็งแรงสามารถเกิดจากหลายสาเหตุ โดยเฉพาะ ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะรุนแรง โรคหลอดเลือดหัวใจ โรคของกล้ามเนื้อหัวใจหรือระบบไฟฟ้าหัวใจ รวมถึงโรคทางสมองและหลอดเลือดอื่น ๆ

โรคหลอดเลือดหัวใจไม่ได้จำเป็นต้องมีอาการเตือนชัดเจนเสมอไป และบางคนอาจไม่รู้ด้วยซ้ำว่าตัวเองมีปัจจัยเสี่ยง เพราะ ความดัน เบาหวาน ไขมันในเลือดสูง รวมถึงหลอดเลือดที่เริ่มตีบ อาจไม่มีอาการเลย

ดังนั้นคำว่า “ผมแข็งแรงดี ไม่มีโรคประจำตัว” อาจไม่ได้หมายความว่าเราปลอดจากโรคหัวใจ

สิ่งที่อยากฝากไว้มากกว่าคือ ไม่มีโรคประจำตัว ไม่ได้แปลว่า “ไม่มีโรค” หลายโรคอย่างความดัน เบาหวาน ไขมันสูง หรือโรคหัวใจ อาจไม่มีอาการจนกระทั่งเกิดเหตุการณ์สำคัญขึ้นมา การตรวจสุขภาพจึงไม่ได้มีไว้สำหรับคนป่วยเท่านั้น แต่มีไว้สำหรับ คนที่ยังไม่ป่วย เพื่อให้เรารู้จักร่างกายของตัวเอง และป้องกันสิ่งที่ป้องกันได้ให้มากที่สุด
- ร่วมแสดงความคิดเห็นกับประเด็นนี้ได้ ที่โพสต์ Doctor Tany
Back to top
ภาวะหัวใจล้มเหลว รักษาได้... แต่ไม่หายขาด
ภาวะหัวใจล้มเหลว รักษาได้... แต่ไม่หายขาด

รู้หรือไม่? ปัจจุบันมีประชากรทั่วโลกกว่า 30 ล้านคนกำลังเผชิญกับภาวะนี้

หลายคนมักเข้าใจผิด คำว่า "หัวใจล้มเหลว" ไม่ได้แปลว่าหัวใจหยุดเต้น แต่คือภาวะที่หัวใจทำงานอ่อนแรงลง จนไม่สามารถสูบฉีดเลือดไปเลี้ยงส่วนต่างๆ ของร่างกายได้อย่างเหมาะสม ซึ่งเกิดได้จากหลายสาเหตุ เช่น หลอดเลือดหัวใจตีบ ลิ้นหัวใจรั่ว หรือความผิดปกติแต่กำเนิด

⚠️ เช็กด่วน! 5 สัญญาณเตือนภาวะหัวใจล้มเหลว
- อ่อนเพลีย ไม่มีแรง เหนื่อยหอบง่ายผิดปกติเมื่อทำกิจกรรม - นอนราบไม่ได้ รู้สึกอึดอัด ไอ (แต่พอลุกนั่งแล้วอาการดีขึ้น) - เบื่ออาหาร แน่นท้อง คลื่นไส้ - น้ำหนักตัวพุ่งพรวด ภายใน 1-2 วัน (เกิดจากการคั่งของน้ำ) - มีอาการบวม กดแล้วบุ๋ม โดยเฉพาะที่บริเวณขา หน้าแข้ง หรือเท้า

แม้โรคนี้จะไม่หายขาด แต่ผู้ป่วยสามารถดูแลตัวเองและใช้ชีวิตตามปกติได้ ด้วยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม เช่น งดอาหารเค็มจัด (โซเดียมน้อยกว่า 2 กรัม/วัน) ออกกำลังกายอย่างเหมาะสม งดดื่มสุราและสูบบุหรี่ และที่สำคัญคือ "ต้องรับประทานยาและพบแพทย์ตามนัดอย่างเคร่งครัด"

ข้อมูลโดย : อ. พญ.สุภาณี สินเพิ่มสุขสกุล
โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย
Back to top