ประเพณีไหลเรือไฟและงานกาชาดจังหวัดนครพนม ประจำปี 2569 (16–27 ตุลาคม 69)

จังหวัดนครพนมขอเชิญชวนประชาชนชาวไทยและทั่วโลก ร่วมสัมผัส “แสงไฟแห่งศรัทธา จากภูมิปัญญาลุ่มน้ำโขง”  ความงดงามและพลังสร้างสรรค์จากแรงศรัทธาวิถีพุทธและวิถีวัฒนธรรมแห่งลุ่มน้ำโขงใน งาน “ประเพณีไหลเรือไฟและงานกาชาดจังหวัดนครพนม ประจำปี 2569” กำหนดจัดระหว่างวันที่ 16–27 ตุลาคม 2569 ณ บริเวณศาลากลางจังหวัดนครพนม และริมฝั่งแม่น้ำโขง ถนนสุนทรวิจิตร จังหวัดนครพนม

          12 วัน 12 คืน กับความวิจิตรตระการตาของเรือไฟจาก 12 อำเภอ แห่งนครพนม  ในวันออกพรรษา งานประเพณีประจำปีที่ยิ่งใหญ่ที่คนนครพนมรอคอย   ห้วงเวลาแห่งการสืบสานภูมิปัญญาและพลังศรัทธาที่แสดงออกผ่าน ผลงานเรือไฟที่ตกแต่งสุดวิจิตร  และกิจกรรมในงานอีกมากมาย เพื่อสร้างสีสันและดึงดูดนักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติ อาทิ 

          การประกวดเรือไฟจาก 12 อำเภอ ชิงถ้วยพระราชทาน แบ่งเป็นประเภทสวยงามและประเภทความคิดสร้างสรรค์

          การประกวดซุ้มวิถีคนทำเรือไฟจาก 12 อำเภอ สะท้อนภูมิปัญญาและวิถีชีวิตของชุมชนคนทำเรือไฟ

          การจัดร้านกาชาด โดยสำนักงานเหล่ากาชาดจังหวัดนครพนม

          การจัดทำเรือไฟโบราณ ณ ลานพนมนาคา โดยสำนักงานจังหวัดนครพนม

          ตลาดมหาดไทย ณ ศาลากลางจังหวัดนครพนม โดยสำนักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดนครพนม

          การจัดทำเรือไฟโชว์ จำนวน 2 ลำ ได้แก่ เรือไฟของจังหวัดนครพนม 1 ลำ และมหาวิทยาลัยนครพนม 1 ลำ

          กิจกรรมกระทงสาย โดยกลุ่มงานความมั่นคง ที่ทำการปกครองจังหวัดนครพนม

          การแสดงศิลปวัฒนธรรมท้องถิ่นและ Soft Power ณ เวทีกลางศาลากลางจังหวัดนครพนม โดยสำนักงานจังหวัดนครพนม

          การแสดงศิลปวัฒนธรรมงานประเพณีไหลเรือไฟ ณ เวทีลานพนมนาคา โดยสำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดนครพนม

          การแสดงและจำหน่ายสินค้า OTOP โดยสำนักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดนครพนม พร้อมคาราวานสินค้า โดยสำนักงานจังหวัดนครพนม

          การแข่งขันเรือยาวทางน้ำ โดยเทศบาลเมืองนครพนม

          พิธีรำบูชาพระธาตุพนม โดยอำเภอธาตุพนม
          งานพาข้าวแลง โดยสภาอุตสาหกรรมท่องเที่ยวจังหวัดนครพนม และสมาคมธุรกิจท่องเที่ยวจังหวัดนครพนม

---

เกี่ยวกับประเพณีไหลเรือไฟ

ประเพณีไหลเรือไฟเป็นประเพณีของชาวอีสาน ภาษาท้องถิ่นเรียกว่า “เฮือไฟ”

ประวัติความเป็นมาและความสำคัญ

ประเพณีไหลเรือไฟเป็นประเพณีโบราณที่ปฏิบัติสืบทอดกันมาของชาวอีสาน โดยเฉพาะชาวจังหวัดนครพนมและจังหวัดใกล้เคียงริมแม่น้ำโขง ช่วงเวลาการจัดงาน จะกำหนดจัดขึ้นในวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 11 (วันออกพรรษา) หรือวันแรม 1 ค่ำ เดือน 11 มรดกทาง

         ปัจจุบัน ประเพณีไหลเรือไฟ ได้รับการประกาศขึ้นทะเบียนเป็น "มรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้" ของชาติ ภายใต้ชื่อรายการ “เรือไฟโบราณ” สาขาแนวปฏิบัติทางสังคม พิธีกรรม และงานเทศกาล เมื่อ พ.ศ. 2560


คติความเชื่อและความหมายของการไหลเรือไฟ

การไหลเรือไฟมีคติความเชื่อสำคัญ 4 ประการ

การบูชารอยพระพุทธบาท: เพื่อแสดงความเคารพและบูชารอยพระพุทธบาทของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่ฝังไว้ริมฝั่งแม่น้ำนัมทามหานที


การขอขมาต่อแม่น้ำ: เพื่อขอขมาต่อแม่น้ำแม่โขงและแหล่งน้ำต่างๆ ที่ได้ใช้ประโยชน์ในการดำรงชีวิต

การบูชาสิ่งศักดิ์สิทธิ์: เพื่อบูชาพญานาค เทพยดา และสิ่งศักดิ์สิทธิ์ทั้งหลายที่ปกปักรักษาแม่น้ำ

การสะเดาะเคราะห์: เป็นพิธีลอยความทุกข์ ความเศร้า โศกโรคภัย และสิ่งไม่ดีให้ไหลไปกับสายน้ำ เพื่อความเป็นสิริมงคล


รายละเอียดและลักษณะของเรือไฟ

โครงสร้างและรูปแบบ

เรือไฟแบบโบราณ: ทำจากต้นกล้วยและไม้ไผ่ มัดเป็นทุ่นลอยน้ำ ติดตั้งโครงไม้ไผ่สำหรับวางดวงไฟหรือตะเกียง

เรือไฟแบบปัจจุบัน: มีการพัฒนารูปแบบให้ใหญ่โตและงดงามยิ่งขึ้น ตัวเรือมีความยาวประมาณ 5-6 เมตร ถึง 19-20 เมตรขึ้นไป โครงเหล็กและไม้ไผ่ประกอบกันเป็นรูปทรงต่างๆ

รูปทรงเรือไฟ รูปเรือไฟจะมีการทำที่แตกต่างกันออกไปตามความคิด ความเชื่อ ความรู้ ความสามารถของช่างในแต่ละกลุ่ม โดยมีรูปทรงดังนี้   รูปเรือสุพรรณหงส์   รูปสิงห์   รูปพญานาค   รูปมังกร   รูปพญาครุฑ   รูปม้าเทียมราชรถ   รูปแม่ย่านาง   รูปช้าง ฯลฯ ตกแต่งเติมด้วย ลวดลายทางพุทธศิลป์ที่คนไทยคุ้นตา

ดวงไฟและการไหลเรือ
การปล่อยไหลเรือไฟจะเริ่มขึ้นในเวลาค่ำคืน (ช่วงประมาณ 19.00 - 20.00 น.) ของวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 11 เรือไฟที่ประดับประดาด้วยดวงไฟและตะเกียงนับพันถึงนับหมื่นดวง ที่จัดเรียงเป็นลวดลายวิจิตรประณีต ร่วมกับดอกไม้ ธูปเทียน สิ่งประดับประดามากมาย  เมื่อไฟประทีปถูกจุดขึ้น ความสว่างไสวโชติช่วงอันสุดแสนวิจิตรชวนตื่นตะลึงจากกลางลำน้ำแม่โขง สร้างความตระการตาและตอกย้ำความศรัทธาของชุมชน และทุกคนที่ได้เห็นได้สัมผัส จะเป็นภาพที่งดงามติดตาตรึงใจตลอดไป

• สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดนครพนม. (2560). แบบจัดทำรายการเบื้องต้นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม(แบบ มภ. 2). เอกสารอัดสำเนา.
• อภินันท์ บัวหภักดี. (2562). เทศกาลออกพรรษา ช่วงเวลาแห่งการเฉลิมฉลอง. วัฒนธรรม ฉบับที่ 3 
• อู่ทอง ประศาสน์วินิจฉัย. (2564). เป็นคนไทยทั้งที. กรุงเทพ ฯ : คอมแพคท์พรินท์ ถนนจรัลสนิทวงศ์ 37
• www.m-culture.in.th/
• หอสมุดแห่งชาติเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ นครพนม