จำนวนโรงพยาบาล ในกลุ่มประเทศอาเซียน

สรุปจำนวนโรงพยาบาลในประเทศอาเซียน

ด้วยความแตกต่างหลากหลาย ของทั้ง 10 ประเทศ อาทิ จำนวนประชากร ขนาดพื้นที่ สภาพภูมิประเทศ การปกครอง ฯลฯ ปัจจัยเหล่านี้ จึงเป็น "โจทย์" สำคัญในการกำหนดรูปแบบการจัดหมวดหมู่และโครงสร้างระบบสาธารณสุขของแต่ละประเทศ  ซึ่งสรุปเบื้องต้น ออกมาเป็นรายประเทศ ได้ดังนี้


สิงคโปร์

• จำนวนโรงพยาบาล 20 แห่ง แบ่งเป็น  รพ.รัฐ 11  แห่ง รพ.เอกชน 9 แห่ง 
• จำนวนประชากร (โดยประมาณ)  5.8 ล้านคน
• สัดส่วนแพทย์ (ต่อประชากร 10k คน) ประมาณ 26.0 – 28.0
• อัตราส่วนแพทย์ (1 คน : ประชากร) 1 : 360 – 410 คน
• สัดส่วนพยาบาล/ผดุงครรภ์ (ต่อประชากร 10k คน) ประมาณ 74.0 – 78.0
• อัตราส่วนพยาบาล (1 คน : ประชากร) 1 : 130 คน

มาเลเซีย

• จำนวนโรงพยาบาล ประมาณ 349 - 357 แห่ง แบ่งเป็น   รพ.รัฐ 144 แห่ง  รพ.มหาวิทยาลัย 5  แห่ง รพ.เอกชน 200-208 แห่ง 
• จำนวนประชากร (โดยประมาณ)  35.9 ล้านคน 
• สัดส่วนแพทย์ (ต่อประชากร 10k คน) ประมาณ 23.0
• อัตราส่วนแพทย์ (1 คน : ประชากร) 1 : 430 – 450 คน
• สัดส่วนพยาบาล/ผดุงครรภ์ (ต่อประชากร 10k คน) ประมาณ 33.0
• อัตราส่วนพยาบาล (1 คน : ประชากร) 1 : 300 คน 

อินโดนีเซีย

• จำนวนโรงพยาบาล ประมาณ 3,269 - 3,282 แห่ง แบ่งเป็น รพ.รัฐ ประมาณ 1,049–1,058  แห่ง รพ.เอกชน ประมาณ 1,894 –1,927 แห่ง 
• จำนวนประชากร (โดยประมาณ)  285.7 ล้านคน
• สัดส่วนแพทย์ (ต่อประชากร 10k คน) ประมาณ 6.9
• อัตราส่วนแพทย์ (1 คน : ประชากร) 1 : 1,440 คน
• สัดส่วนพยาบาล/ผดุงครรภ์ (ต่อประชากร 10k คน) ประมาณ 24.0
• อัตราส่วนพยาบาล (1 คน : ประชากร) 1 : 410 คน 

ฟิลิปปินส์

• จำนวนโรงพยาบาล ประมาณ 1,200–1,300 แห่ง แบ่งเป็น รพ.รัฐ ประมาณ 430–450  แห่ง รพ.มหาวิทยาลัย ประมาณ 10–15  แห่ง รพ.เอกชน ประมาณ 750–800 แห่ง 
• จำนวนประชากร (โดยประมาณ) (Philippines) 116.7 ล้านคน
• สัดส่วนแพทย์ (ต่อประชากร 10k คน) ประมาณ 7.8
• อัตราส่วนแพทย์ (1 คน : ประชากร) 1 : 1,280 คน
• สัดส่วนพยาบาล/ผดุงครรภ์ (ต่อประชากร 10k คน) ประมาณ 60.0
• อัตราส่วนพยาบาล (1 คน : ประชากร) 1 : 166 คน

บรูไน

• จำนวนโรงพยาบาล: 7 แห่ง แบ่งเป็น รพ.รัฐ 4  แห่ง รพ.เอกชน 3 แห่ง 
• จำนวนประชากร (โดยประมาณ)  4.6 แสนคน
• สัดส่วนแพทย์ (ต่อประชากร 10k คน) ประมาณ 19.1
• อัตราส่วนแพทย์ (1 คน : ประชากร) 1 : 520 คน
• สัดส่วนพยาบาล/ผดุงครรภ์ (ต่อประชากร 10k คน) ประมาณ 80.5
• อัตราส่วนพยาบาล (1 คน : ประชากร) 1 : 124 คน 

เวียดนาม

• จำนวนโรงพยาบาล ประมาณ 1,645 แห่ง แบ่งเป็น รพ.รัฐ ประมาณ 1,261 แห่ง   รพ.มหาวิทยาลัย ประมาณ 15–20  แห่ง รพ.เอกชน 384 แห่ง 
• จำนวนประชากร (โดยประมาณ)  101.5 ล้านคน 
• สัดส่วนแพทย์ (ต่อประชากร 10k คน) ประมาณ 8.3
• อัตราส่วนแพทย์ (1 คน : ประชากร) 1 : 1,200 คน
• สัดส่วนพยาบาล/ผดุงครรภ์ (ต่อประชากร 10k คน) ประมาณ 14.5
• อัตราส่วนพยาบาล (1 คน : ประชากร) 1 : 690 คน 

เมียนมา

• จำนวนโรงพยาบาล รวมประมาณ 1,100–1,200 แห่ง แบ่งเป็น  รพ.รัฐ ประมาณ 1,000+ แห่ง รพ.มหาวิทยาลัย ประมาณ 10 แห่ง   รพ.เอกชน ประมาณ 200+ แห่ง 
• จำนวนประชากร (โดยประมาณ)  54.8 ล้านคน
• สัดส่วนแพทย์ (ต่อประชากร 10k คน) ประมาณ 0.7 – 7.5
• อัตราส่วนแพทย์ (1 คน : ประชากร) 1 : 1,330 คน (เฉลี่ยรวม)
• สัดส่วนพยาบาล/ผดุงครรภ์ (ต่อประชากร 10k คน) ประมาณ 1.8 – 10.0
• อัตราส่วนพยาบาล (1 คน : ประชากร) 1 : 1,000 คน

สปป. ลาว

• จำนวนโรงพยาบาล รวมประมาณ 150-160  แห่ง แบ่งเป็น  รพ.รัฐ ประมาณ  140–150  แห่ง รพ.มหาวิทยาลัย 1  แห่ง รพ.เอกชน น้อยกว่า 10 แห่ง
• จำนวนประชากร (โดยประมาณ)  7.8 ล้านคน 
• สัดส่วนแพทย์ (ต่อประชากร 10k คน) ประมาณ 3.2
• อัตราส่วนแพทย์ (1 คน : ประชากร) 1 : 3,060 คน
• สัดส่วนพยาบาล/ผดุงครรภ์ (ต่อประชากร 10k คน) ประมาณ 11.0
• อัตราส่วนพยาบาล (1 คน : ประชากร) 1 : 900 คน 

กัมพูชา

• จำนวนโรงพยาบาล รวมประมาณ 170-200  แห่ง แบ่งเป็น   รพ.รัฐ ประมาณ 120–130  แห่ง รพ.เอกชน ประมาณ  50–70 แห่ง
• จำนวนประชากร (โดยประมาณ)  17.8 ล้านคน 
• สัดส่วนแพทย์ (ต่อประชากร 10k คน) ประมาณ 2.1
• อัตราส่วนแพทย์ (1 คน : ประชากร) 1 : 4,670 คน
• สัดส่วนพยาบาล/ผดุงครรภ์ (ต่อประชากร 10k คน) ประมาณ 7.9
• อัตราส่วนพยาบาล (1 คน : ประชากร) 1 : 1,260 คน 

ไทย

• จำนวนโรงพยาบาล รวมประมาณ 1,395-1,525  แห่ง แบ่งเป็น รพ.รัฐ ประมาณ1,000–1,110  แห่ง รพ.มหาวิทยาลัย 25–30  แห่ง รพ.เอกชน 370–385 แห่ง
• จำนวนประชากร (โดยประมาณ)  71.6 ล้านคน 
• สัดส่วนแพทย์ (ต่อประชากร 10k คน) ประมาณ 9.3 – 10.8
• อัตราส่วนแพทย์ (1 คน : ประชากร) 1 : 920 – 1,000 คน
• สัดส่วนพยาบาล/ผดุงครรภ์ (ต่อประชากร 10k คน) ประมาณ 32.0
• อัตราส่วนพยาบาล (1 คน : ประชากร) 1 : 310 คน 

  *การสำรวจนี้ ไม่รวมประเทศติมอร์-เลสเต เนื่องจากยังไม่มีข้อมูล  

   ข้อมูลรวบรวมโดยความช่วยเหลือของ Gemini Ai

   ทั้งนี้ แต่ละประเทศมีรายละเอียดที่น่าสนใจแตกต่างกันไป ดังจะกล่าวต่อไป

บทวิเคราะห์รายละเอียด ของแต่ละประเทศในอาเซียน

1. สิงคโปร์ (Singapore)
ระบบของสิงคโปร์จะเน้นคลัสเตอร์รัฐขนาดใหญ่ (เช่น SingHealth, NHG, NUHS) เพื่อควบคุมคุณภาพและแชร์ทรัพยากรร่วมกัน โดยโรงพยาบาลมหาวิทยาลัยจะถูกนับรวมและบริหารจัดการในฐานะโรงพยาบาลรัฐ (Public/Restructured Hospitals)

โรงพยาบาลรัฐ: 11 แห่ง (แบ่งเป็นโรงพยาบาลทั่วไป/โรคเฉียบพลัน 9 แห่ง, โรงพยาบาลเด็กและสตรี 1 แห่ง และโรงพยาบาลจิตเวช 1 แห่ง) นอกจากนี้ยังมีศูนย์การแพทย์เฉพาะทางระดับแห่งชาติอีก 10 แห่ง

โรงพยาบาลมหาวิทยาลัย: ไม่มีแยกกระทรวงเฉพาะ เนื่องจากโรงพยาบาลหลักของมหาวิทยาลัยอย่าง National University Hospital (NUH) บริหารงานภายใต้คลัสเตอร์ระบบสาธารณสุขของรัฐโดยตรง

โรงพยาบาลเอกชน: 9 แห่ง (แบ่งเป็นแบบแสวงหากำไร 8 แห่ง และไม่แสวงหากำไร เช่น Mount Alvernia 1 แห่ง)

            สิงคโปร์  เพราะเป็นประเทศที่มีพื้นที่น้อย แต่ประชากรหนาแน่น ดังนั้น โจทย์ใหญ่จึงไม่ใช่เรื่อง "ระยะทาง" แต่เป็นเรื่อง "ประสิทธิภาพและการจำกัดทรัพยากร"  สิงคโปร์จึงเลือกใช้โมเดลแบบ Vertical Integration คือสร้างเป็น Medical Hub หรือตึก Complex ขนาดมหึมา ตั้งอยู่ตามจุดตัดรถไฟฟ้าหลักๆ  อำนวยความสะดวกให้คนเดินทางเข้าถึงได้ โรงพยาบาลระดับ Top ได้ ภายในเวลาเพียง 20-30 นาที   การรวมศูนย์แบบนี้ทำให้ การแชร์ทรัพยากร ทั้งแพทย์  พยาบาล บุคคลากร และเครื่องมือแพทย์ชั้นสูง ทำได้อย่างคุ้มค่าที่สุด ประชาชนได้ประโยชน์ในการบริหารเวลาและวางแผนได้อย่างเป็นระบบอีกด้วย 

---

2. มาเลเซีย (Malaysia)

มาเลเซียมีระบบสาธารณสุขแบบคู่ขนาน (Parallel System) ที่ชัดเจนมาก โดยฝั่งรัฐบาลจะแยกบทบาทระหว่างโรงพยาบาลทั่วไปของกระทรวงสาธารณสุข และโรงพยาบาลกลุ่มโรงเรียนแพทย์ของกระทรวงอุดมศึกษา ระบบของมาเลเซียจะแยกตามรัฐ (States) โดยฝั่งรัฐบาลและมหาวิทยาลัยจะมีชื่อเสียงในกลุ่มโรคซับซ้อน ส่วนเอกชนจะโดดเด่นเรื่องการแพทย์เพื่อการท่องเที่ยว (Medical Tourism)

โรงพยาบาลรัฐ: 144 แห่ง (อยู่ภายใต้การดูแลของกระทรวงสาธารณสุข หรือ MoH และมีโรงพยาบาลทหารของกระทรวงกลาโหมอีก 5 แห่ง)

โรงพยาบาลมหาวิทยาลัย (Teaching Hospitals): 5 แห่ง (บริหารจัดการโดยกระทรวงอุดมศึกษา สังกัดมหาวิทยาลัยรัฐ เช่น Universiti Malaya, UKM, USM)

โรงพยาบาลเอกชน: ประมาณ 200–208 แห่ง (กระจายตัวอยู่ตามเขตเมืองใหญ่เป็นหลัก)

            มาเลเซีย เป็นประเทศที่ขนาดใหญ่ มีทั้งพื้นที่เมืองหนาแน่น และพื้นที่ห่างไกลในบอร์เนียว  ทำให้รูปแบบการจัดการของมาเลเซีย ออกมาเป็นส่วนผสมที่อยู่ตรงกลาง ฝั่งมาเลเซียตะวันตก (กัวลาลัมเปอร์/ปีนัง) ระบบจะมีความพร้อมสูงและเอกชนแข่งกันดุเดือด แต่พอไป ฝั่งมาเลเซียตะวันออก (ซาบาห์/ซาราวัก) บนเกาะบอร์เนียวที่เต็มไปด้วยป่าและภูเขา โจทย์จะกลายเป็นการเข้าถึงในพื้นที่ห่างไกลทันที รัฐจึงต้องแบกรับโรงพยาบาลชุมชนและคลินิกเคลื่อนที่ในฝั่งนั้นเป็นหลัก

---

3. อินโดนีเซีย (Indonesia)

เนื่องจากเป็นประเทศหมู่เกาะขนาดใหญ่ โครงสร้างโรงพยาบาลรัฐจึงแบ่งย่อยตามระดับการปกครอง (รัฐบาลกลาง, จังหวัด, อำเภอ) ขณะที่ภาคเอกชนเติบโตสูงมากและมีสัดส่วนเกินครึ่งหนึ่งของประเทศ

โรงพยาบาลรัฐ: ประมาณ 1,049–1,058 แห่ง (สัดส่วนหลักมาจากโรงพยาบาลประจำอำเภอ/ท้องถิ่น (District) ประมาณ 560+ แห่ง, รพ.ประจำจังหวัด 148 แห่ง, รพ.เทศบาล 100 แห่ง และรพ.ส่วนกลางของกระทรวงสาธารณสุขอีก 35 แห่ง ไม่รวมรพ.ทหารและตำรวจ)

โรงพยาบาลมหาวิทยาลัย: โดยทั่วไปจะถูกจัดกลุ่มอยู่ภายใต้โรงพยาบาลรัฐส่วนกลาง (เช่น RSCM ที่เป็นโรงพยาบาลมหาวิทยาลัยอินโดนีเซีย) หรือกระจายอยู่ตามสถาบันการศึกษาของรัฐและเอกชน

โรงพยาบาลเอกชน: ประมาณ 1,894–1,927 แห่ง (มีทั้งกลุ่มเครือข่ายโรงพยาบาลเอกชนขนาดใหญ่ เช่น Siloam, Hermina, Mitra Keluarga และโรงพยาบาลขององค์กรการกุศล/ศาสนา เช่น Muhammadiyah)

            อินโดนีเซีย ประเทศที่มีประชากรมากกว่า 270 ล้านคน บนเกาะนับหมื่นเกาะ แต่เกาะหลักจะมี 5 เกาะ ที่ครอบคลุมพื้นที่ส่วนใหญ่ของประเทศ ได้แก่เกาะสุมาตราเกาะชวา (ศูนย์กลางเศรษฐกิจและที่ตั้งของเมืองหลวงจาการ์ตา) เกาะกาลีมันตัน (หรือเกาะบอร์เนียว) เกาะซูลาเวซีเกาะนิวกีนี (พื้นที่ปาปัวของอินโดนีเซีย)  ด้วยภูมิประเทศที่เป็นเเกาะแบบนี้  ทำให้อินโดนีเซียมีโจทย์ที่ท้าทายสูงมาก  การสร้างโรงพยาบาลรัฐขนาดใหญ่ ไม่สามารถทำแบบรวมศูนย์แบบสิงคโปร์ได้เลย  สิ่งที่เกิดขึ้นคือระบบต้องแยกย่อยหน่วยบริการออกเป็น Micro-networks  มีโรงพยาบาลขนาดเล็ก-กลาง (ประเภท C และ D) กระจายไปตามเกาะและอำเภอต่างๆ  ส่วนเอกชนรายใหญ่ๆ ก็เลือกที่จะเข้าไปปักหมุดในเกาะที่มีกำลังซื้อสูง และมีกลุ่มนักท่องเที่ยว เช่น ชวา หรือบาหลี 

---

4. ฟิลิปปินส์ (Philippines)

จำนวนโรงพยาบาล: รวมประมาณ 1,200–1,300 แห่ง (ถ้านับรวมคลินิกชุมชน/สุขศาลาขนาดเล็กจะสูงถึง 3,900+ แห่ง)

โรงพยาบาลรัฐ: ประมาณ 430–450 แห่ง (บริหารโดยกระทรวงสาธารณสุข DOH และรัฐบาลท้องถิ่น)

โรงพยาบาลมหาวิทยาลัย: ประมาณ 10–15 แห่ง (เช่น Philippine General Hospital ของ UP)

โรงพยาบาลเอกชน: ประมาณ 750–800 แห่ง (ครองสัดส่วนมากกว่า 60% ของจำนวนแห่ง)

            ฟิลิปปินส์เผชิญปัญหา "ความเหลื่อมล้ำเชิงพื้นที่และเตียงไม่พอ" (เตียงเฉลี่ยเพียง 1.2 เตียงต่อประชากร 1,000 คน) รพ.รัฐ มักแออัดมาก คนมีกำลังซื้อจึงหนีไปใช้รพ.เอกชน ทำให้เอกชนเติบโตสูงมากในกรุงมะนิลาและเมืองใหญ่  ปัจจุบันรัฐบาลกำลังขับเคลื่อนแผน Philippine Health Facility Development Plan 2020-2040 เพื่อระดมทุนสร้างเตียงเพิ่มอีกหลักแสนเตียง

---

5. บรูไน (Brunei Darussalam)

จำนวนโรงพยาบาล: 7 แห่ง

โรงพยาบาลรัฐ: 4 แห่ง (กระจายตัวครบทั้ง 4 เขตปกครอง โดยมี RIPAS เป็น รพ. ศูนย์หลัก)

โรงพยาบาลมหาวิทยาลัย: ไม่มีแยกเฉพาะ (ใช้ รพ. รัฐ RIPAS ร่วมกับ Universiti Brunei Darussalam)

โรงพยาบาลเอกชน/เฉพาะทาง: 3 แห่ง (เช่น Jerudong Park Medical Centre, Gleneagles JPMC)

            บรูไนเป็นระบบ "รัฐสวัสดิการสมบูรณ์แบบ (Welfare State)" เหตุเพราะมีประชากรน้อย (ราว 4.5 แสนคน)  รัฐบาลดูแลค่ารักษาพยาบาลให้พลเมืองเกือบฟรี 100% ระบบรพ.รัฐจึงมีศักยภาพสูงมากและเตียงเหลือเฟือ  ส่วนรพ.เอกชนมีน้อยแต่เน้นระดับพรีเมียม/เฉพาะทางระดับสากล เช่น ศูนย์โรคหัวใจ

---

6. เวียดนาม (Vietnam)

จำนวนโรงพยาบาล: ประมาณ 1,645 แห่ง

โรงพยาบาลรัฐ: ประมาณ1,261 แห่ง (คิดเป็น 76% ของรพ. ทั้งประเทศ แบ่งเป็นระดับส่วนกลาง ระดับจังหวัด และระดับอำเภอ)

โรงพยาบาลมหาวิทยาลัย: ประมาณ15–20 แห่ง (เช่น โรงพยาบาลมหาวิทยาลัยแพทยศาสตร์โฮจิมินห์ - UMC)

โรงพยาบาลเอกชน: 384 แห่ง (คิดเป็น 24% แต่มีสัดส่วนเตียงรวมเพียง 5.8% เพราะส่วนใหญ่เป็นรพ. ขนาดเล็กต่ำกว่า 50 เตียง)

         ระบบของเวียดนาม "รัฐนำอย่างเบ็ดเสร็จ"  ปัญหาใหญ่ที่สุดคือ Chronic Overcrowding  คือสภาพที่ โรงพยาบาลรัฐชั้นนำในฮานอยและโฮจิมินห์แบกรับคนไข้เกินร้อยละ 100 ของศักยภาพตึก  เพราะคนไข้ในต่างจังหวัด ไม่ยอมรับการรักษาในต่างจังหวัด จึงมุ่งเข้ามาโรงพยาบาลในเมืองหลวง รัฐบาลเวียดนามจึงเริ่มเปิดรับการลงทุนจากต่างชาติและสนับสนุนให้เกิดเครือข่ายรพ.เอกชนขนาดใหญ่ขึ้นเพื่อช่วยแชร์คนไข้

          ปัจจุบันมีกลุ่มโรงพยาบาลเอกชนของไทย ได้ริเริ่มเข้าไปเปิดตลาดในประเทศเวียดนามแล้ว ได้แก่ กลุ่มโรงพยาบาลเวชธานี และ โรงพยาบาลบำรุงราษฎร์  ในลักษณะการเปิดเป็นศูนย์ประสานงานและสำนักงานตัวแทนในโฮจิมินห์และฮานอยอย่างเป็นทางการ  เพื่อคัดกรอง และส่งต่อคนไข้ชาวเวียดนามที่มีกำลังซื้อสูงมารักษาโรคซับซ้อนในไทยโดยตรง รวมถึงทำการตลาดกับกลุ่มประชากรเวียดนาม

---

7. เมียนมา / พม่า (Myanmar)

จำนวนโรงพยาบาล: รวมประมาณ 1,100–1,200 แห่ง

โรงพยาบาลรัฐ: ประมาณ 1,000+ แห่ง (ส่วนใหญ่เป็นโรงพยาบาลชุมชนระดับตำบล/อำเภอขนาด 16-25 เตียง ส่วนรพ. ขนาดใหญ่ระดับรพ. ศูนย์มีประมาณ 30-40 แห่ง)

โรงพยาบาลมหาวิทยาลัย: ประมาณ 10 แห่ง (สังกัดกระทรวงสาธารณสุขที่ทำงานร่วมกับมหาวิทยาลัยแพทย์ เช่น Yangon General Hospital)

โรงพยาบาลเอกชน: ประมาณ 200+ แห่ง (กระจุกตัวในย่างกุ้ง มัณฑะเลย์ และเนปิดอว์)

            ระบบสาธารณสุขของเมียนมาเผชิญความท้าทายจากสถานการณ์ภายในประเทศ งบประมาณฝั่งรัฐค่อนข้างจำกัดและขาดแคลนอุปกรณ์การแพทย์สมัยใหม่ ประชาชนส่วนใหญ่ต้องจ่ายค่ารักษาพยาบาลเองแบบ Out-of-pocket ในอัตราที่สูง ทำให้รพ.เอกชนในเมืองใหญ่เป็นทางเลือกหลักสำหรับผู้มีกำลังทรัพย์ ขณะที่รายใหญ่ๆ นิยมส่งต่อมารักษาในไทย

           ปัจจุบันมีกลุ่มโรงพยาบาลเอกชนของไทย เข้าไปดำเนินการในประเทศเมียนมาร์แล้ว 1 แห่ง คือ  โรงพยาบาลซีวิลิต้า (Seint Mon Myat Mini Hospital) ในเครือโรงพยาบาลธนบุรี (THG) ได้เคยเข้าไปร่วมทุนกับพันธมิตรท้องถิ่นเพื่อบริหารและให้คำปรึกษาในการพัฒนาโรงพยาบาลในย่างกุ้ง รวมถึงการเปิดคลินิกเครือข่าย  

---

8. สปป. ลาว (Laos)

จำนวนโรงพยาบาล: (ถ้านับรพ. หลักๆ ไม่รวมสุขศาลาประจำหมู่บ้าน)

โรงพยาบาลรัฐ (ส่วนกลาง/แขวง/เมือง): ประมาณ 140–150 แห่ง (แบ่งเป็น รพ. ส่วนกลางในเวียงจันทน์ 5 แห่ง เช่น รพ. มิตรภาพ, รพ. มะโหสถ, รพ. เศรษฐาธิราช และรพ. ประจำแขวง 17 แขวง)

โรงพยาบาลมหาวิทยาลัย: 1 แห่ง คือ โรงพยาบาลมหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์สุขภาพ (UHS) ซึ่งเปิดบริการเต็มรูปแบบเพื่อเป็นโรงเรียนแพทย์หลัก

โรงพยาบาลเอกชน: น้อยกว่า 10 แห่ง (ส่วนใหญ่เป็นคลินิกขนาดใหญ่ หรือรพ. เอกชนขนาดเล็กที่เพิ่งได้รับอนุญาตไม่นาน)

            ลาวใช้โมเดล "รพ. รัฐเป็นแกนหลักแบบกระจายศูนย์ตามแขวง (จังหวัด)" โดยได้รับการสนับสนุนด้านโครงสร้างพื้นฐานและตึกใหม่ๆ จากต่างประเทศ (เช่น จีน ญี่ปุ่น ฝรั่งเศส) ส่วนภาคเอกชนยังอยู่ในช่วงเริ่มต้นมากๆ และข้อจำกัดด้านบุคลากรเฉพาะทางทำให้เคสที่ซับซ้อนสูงมักจะข้ามมารักษาในจังหวัดชายแดนของไทย (เช่น หนองคาย อุดรธานี อุบลราชธานี)

            ปัจจุบันมีกลุ่มโรงพยาบาลเอกชนของไทย เข้าไปดำเนินการในสปป.ลาว ได้แก่ โรงพยาบาลเกษมราษฎร์ อินเตอร์เนชั่นแนล เวียงจันทน์ (Kasemrad International Hospital Vientiane): ของกลุ่ม BCH (บริษัท บางกอก เชน ฮอสปิทอล จำกัด) เป็นโรงพยาบาลเอกชนขนาดใหญ่ระดับ International มุ่งจับกลุ่มตลาดระดับกลาง-บน และกลุ่ม Expat ในเวียงจันทน์ เป็นการบุกเบิกตลาดสปป.ลาว ที่สำคัญ

---

9. กัมพูชา (Cambodia)

จำนวนโรงพยาบาล: (ไม่รวมหน่วยบริการปฐมภูมิหรือ Health Center ที่มีพันกว่าแห่ง)

โรงพยาบาลรัฐ: ประมาณ 120–130 แห่ง (แบ่งเป็น National Hospitals ในพนมเปญประมาณ 8-9 แห่ง เช่น Calmette Hospital, Khmer-Soviet Friendship Hospital และ Provincial/Referral Hospitals ตามจังหวัดต่างๆ)

โรงพยาบาลมหาวิทยาลัย: สังกัดร่วมกับรพ. รัฐส่วนกลาง (เช่น รพ. Calmette ทำหน้าที่เป็นโรงเรียนแพทย์หลักของ University of Health Sciences)

โรงพยาบาลเอกชน: ประมาณ 50–70 แห่ง (เติบโตเร็วมากในพนมเปญและเสียมราฐ มีการลงทุนจากเครือข่ายต่างชาติ เช่น ไทยและญี่ปุ่นเข้าไปเปิดสาขา)

             กัมพูชากำลังอยู่ในช่วง "ยกระดับจากระบบพึ่งพา NGO ไปสู่ระบบประกันสุขภาพถ้วนหน้า" ในอดีตรพ. รัฐที่ดังที่สุดหลายแห่งเป็นรพ. มูลนิธิหรือรพ. เด็กที่พึ่งพาทุนต่างชาติ (เช่น รพ. คันธบุปผา) แต่ปัจจุบันรัฐบาลหันมาลงทุนในรพ. ส่วนกลางขนาดใหญ่ให้มีเครื่องมือเทียบเท่าเอกชน ทว่าในระดับจังหวัดยังคงต้องการการพัฒนาอีกมาก

             ปัจจุบันมีกลุ่มโรงพยาบาลเอกชนของไทย เข้าไปดำเนินการในกัมพูชา 2 แห่ง ได้แก่  โรงพยาบาลรอยัลพนมเปญ (Royal Phnom Penh Hospital)  เป็นโรงพยาบาลในเครือ BDMS (กรุงเทพดุสิตเวชการ หรือเครือ รพ.กรุงเทพ) ถือเป็นโรงพยาบาลระดับตติยภูมิที่ทันสมัยและได้มาตรฐาน JCI แห่งแรกๆ ในพนมเปญ รองรับเคสการรักษาที่ซับซ้อน  และ โรงพยาบาลรอยัลอังกอร์ อินเตอร์เนชั่นแนล (Royal Angkor International Hospital)  ตั้งอยู่ที่เมืองเสียมราฐ (Siem Reap) อีกหนึ่งแห่งในเครือ BDMS เน้นรองรับนักท่องเที่ยวต่างชาติและผู้ประกอบการในเมืองท่องเที่ยว

---

10. ไทย (Thailand)

ระบบสาธารณสุขของไทยถือเป็นหนึ่งในโมเดลที่ "โดดเด่นและสมดุลที่สุด" ในภูมิภาคนี้ โดยมีจุดเด่นจากการควบรวมระบบรัฐสวัสดิการถ้วนหน้าที่แข็งแกร่ง ควบคู่ไปกับภาคเอกชนระดับ World-class Medical Hub ครับ ข้อมูลตัวเลขและบทวิเคราะห์โครงสร้างสถานพยาบาลของไทยมีรายละเอียดดังนี้:

หากพิจารณาเฉพาะสถานพยาบาลระดับ ทุติยภูมิและตติยภูมิ (Secondary & Tertiary Healthcare) ที่มีเตียงรับผู้ป่วยใน (Inpatient Beds) ไม่นับรวมโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) และคลินิกเอกชนขนาดเล็กที่มีรวมกันกว่า 30,000 แห่ง โครงสร้างโรงพยาบาลหลักของไทยแบ่งออกเป็น:

โรงพยาบาลรัฐ (Public Hospitals): ประมาณ 1,000–1,110 แห่ง โรงพยาบาลชุมชน (ระดับอำเภอ): ประมาณ 780–800 แห่ง (ขนาด 10–120 เตียง)โรงพยาบาลทั่วไป / โรงพยาบาลศูนย์ (ระดับจังหวัด): ประมาณ 120–130 แห่ง (ขนาด 200–1,000+ เตียง สังกัดสำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข)โรงพยาบาลเฉพาะทางและสังกัดอื่นๆ: เช่น สังกัดกรมการแพทย์, โรงพยาบาลทหาร/ตำรวจ, และสังกัดกรุงเทพมหานคร (กทม.)

โรงพยาบาลมหาวิทยาลัย (Teaching / University Hospitals): ประมาณ 25–30 แห่ง บริหารจัดการโดยคณะแพทยศาสตร์ของมหาวิทยาลัยต่างๆ สังกัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) และหน่วยงานรัฐ เช่น รพ.ศิริราช, รพ.จุฬาลงกรณ์, รพ.รามาธิบดี, รพ.ศรีนครินทร์ (มข.), และ รพ.มหาราชนครเชียงใหม่ (มช.) ซึ่งกลุ่มนี้ทำหน้าที่เป็นศูนย์ส่งต่อผู้ป่วยขั้นสูงสุด (Super Tertiary Care) ของประเทศ

โรงพยาบาลเอกชน (Private Hospitals): ประมาณ 370–385 แห่ง กระจุกตัวอยู่ในกรุงเทพฯ และปริมณฑลราวๆ 31-35% ที่เหลือกระจายอยู่ตามเมืองท่องเที่ยวและจังหวัดอุตสาหกรรมหลัก มีทั้งกลุ่มเครือข่ายโรงพยาบาลจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ (เช่น เครือ BDMS, BCH, CHG, Thonburi Healthcare) และโรงพยาบาลเดี่ยว (Standalone)

---

บทวิเคราะห์ระบบสาธารณสุขไทย (Thailand Healthcare Matrix)

1. ความสำเร็จของ "Universal Health Coverage (UHC)" ประเทศไทยมีคะแนนดัชนีการเข้าถึงบริการสาธารณสุข (WHO UHC Index) สูงถึง 80 คะแนน เนื่องจากประชากรกว่า 99% ได้รับการคุ้มครองผ่าน 3 กองทุนหลัก ได้แก่ สิทธิหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (บัตรทอง), สิทธิประกันสังคม, และสิทธิสวัสดิการรักษาพยาบาลข้าราชการ ทำให้โรงพยาบาลรัฐและโรงพยาบาลชุมชนของไทยทำหน้าที่เป็นโครงข่ายหลักในการดูแลประชากรฐานรากได้อย่างครอบคลุมที่สุดเมื่อเทียบกับกลุ่ม CLMV

2. ความท้าทาย: ความแออัดและสังคมสูงวัยขั้นสุด (Super-Aged Society) แม้ตัวเลขโรงพยาบาลรัฐจะดูเยอะ แต่ประเทศไทยกำลังเผชิญหน้ากับภาวะสังคมสูงวัยอย่างรวดเร็ว (Elderly population เติบโตที่ CAGR 4.4%) ร่วมกับอุบัติการณ์ของโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) เช่น โรคหัวใจและเบาหวานที่สูงขึ้นมาก ส่งผลให้โรงพยาบาลรัฐระดับจังหวัดและโรงพยาบาลมหาวิทยาลัยมี อัตราครองเตียง (Bed Occupancy Rate) สูงใกล้เคียงหรือเกิน 100% ในหลายพื้นที่ คนไข้ยังคงต้องเผชิญกับการรอคิวนานสำหรับการผ่าตัดหรือการตรวจโรคซับซ้อน

3. ขั้วอำนาจภาคเอกชนและการเป็น "Global Medical Hub" ในฝั่งเอกชน ไทยโดดเด่นมากในเวทีโลก โดยเป็นหนึ่งในจุดหมายปลายทางอันดับต้นๆ ของการท่องเที่ยวเชิงการแพทย์ (Medical Tourism) ร่วมกับกลุ่มตึกพรีเมียมอย่าง Bumrungrad หรือ Samitivej นอกจากนี้ ประเทศไทยยังมีโรงพยาบาลและสถานพยาบาลที่ผ่านการรับรองมาตรฐานสากล JCI (Joint Commission International) มากกว่า 60-65 แห่ง ซึ่งสูงที่สุดในกลุ่มอาเซียน (ชนะทั้งสิงคโปร์และมาเลเซียในแง่จำนวนแห่งที่ได้ JCI)

บทวิเคราะห์เชิงลึกแยกตามกลุ่มโครงสร้าง

เมื่อนำตัวเลขกำลังคนเหล่านี้มาเชื่อมโยงกับ "โมเดลระบบโรงพยาบาล" จะแบ่งกลุ่มประเทศออกเป็น 3 หน้าตาชัดเจน:

1. กลุ่ม Tier-1: ความพร้อมสูงสุด (สิงคโปร์, มาเลเซีย, บรูไน)

สิงคโปร์ & บรูไน: สัดส่วนตัวเลขหรูหรามาก หมอ 1 คนดูแลคนไข้ไม่ถึง 400 คน พยาบาล 1 คนดูแลคนไข้แค่ร้อยกว่าคน สอดคล้องกับโครงสร้างศูนย์การแพทย์ขนาดใหญ่และระบบรัฐสวัสดิการที่ทั่วถึง พนักงานสาธารณสุขไม่ต้องแบกรับภาระเคสต่อวันล้นมือ

มาเลเซีย: เป็นระบบคู่ขนานที่เร่งผลิตแพทย์จนตัวเลขอัตราส่วนขยับมาใกล้เคียงสิงคโปร์มาก (หมอ 1 ต่อ 450 คน) ทำให้โรงพยาบาลเอกชนของเขาแข็งแกร่งและมีกำลังคนเหลือเฟือพอที่จะทำตลาด Medical Tourism ได้ดุเดือด

2. กลุ่ม Tier-2: ไทย และความท้าทายเรื่อง "การกระจายตัว"

ประเทศไทย: ถ้าดูในภาพรวมเชิงสถิติ ระบบสาธารณสุขไทยมีสัดส่วนแพทย์และพยาบาลอยู่ในเกณฑ์ดีเมื่อเทียบกับระดับรายได้ของประเทศ (หมอเฉลี่ย 1 ต่อ 1,000 และพยาบาล 1 ต่อ 310)

ปัญหาที่แท้จริงไม่ใช่งานผลิต แต่คือ "การกระจายตัว": อัตราส่วนนี้ถูกดึงให้ดูดีด้วยกรุงเทพฯ และเมืองใหญ่ (เช่น กทม. มีสัดส่วนแพทย์อยู่ที่ราวๆ 1 : 460 คน) แต่ในต่างจังหวัดห่างไกล เช่น บึงกาฬ ชัยภูมิ หรือนครพนม สัดส่วนจะดิ่งลงไปอยู่ที่ แพทย์ 1 คน ต่อ ประชากร 4,000–5,000 คน ซึ่งเข้าใกล้เกณฑ์ของกลุ่ม CLMV ทันที นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมโรงพยาบาลรัฐระดับภูมิภาคของไทยถึงยังหนาแน่นและแออัดมาก

3. กลุ่ม Tier-3: ขาดแคลนเชิงโครงสร้าง (อินโดนีเซีย, ฟิลิปปินส์, กลุ่ม CLMV)

ฟิลิปปินส์ (โมเดลพยาบาลล้น หมอขาด): ฟิลิปปินส์ส่งออกพยาบาลเป็นอันดับต้นๆ ของโลก สัดส่วนพยาบาลในประเทศจึงค่อนข้างสูง (1 ต่อ 166 คน) แต่กลับขาดแคลนแพทย์อย่างหนัก (1 ต่อ 1,280 คน) ทำให้ระบบโรงพยาบาลรัฐพึ่งพาพยาบาลวิชาชีพเป็นแกนหลักในการคัดกรองโรค

อินโดนีเซีย (พื้นที่กว้างเกินกำลังคน): ด้วยประชากรมหาศาล สัดส่วนหมอจึงอยู่ที่ 1 ต่อ 1,440 คน เมื่อกระจายไปตามเกาะต่างๆ ทำให้ในพื้นที่ชนบทขาดแคลนหมอเฉพาะทางขั้นรุนแรง รัฐบาลอินโดนีเซียในปัจจุบันจึงหันไปพึ่งพา Telemedicine (การแพทย์ทางไกล) และแอปพลิเคชันดิจิทัลอย่างหนักเพื่อแก้ปัญหาหมอไปไม่ถึงพื้นที่

ลาว & กัมพูชา: ตัวเลขสะท้อนหลักสูตรและกำลังการผลิตที่ยังอยู่ในช่วงเริ่มต้น หมอ 1 คนต้องแบกรับประชากรเฉลี่ย 3,000-4,000 กว่าคน โรงพยาบาลของรัฐในต่างจังหวัดจึงเน้นรักษาโรคทั่วไปเป็นหลัก และส่งต่อเคสยากข้ามแดน

---

Resources references :
Ministry of Health (MOH) Singapore
Singapore Health Institutions Directory Official Malaysia Hospital Directory (MOH)
Malaysia Healthcare Travel Council (MHTC)
SIRS (Sistem Informasi Rumah Sakit) Real-time ที่ Dashboard RS Online - Kementerian Kesehatan RI
Kemenkes RI Portal DOH Health Facilities and Services Regulatory Bureau (HFSRB)
DOH Health Facility Development Bureau (HFDB)
Ministry of Health, Brunei Darussalam - Hospital Services
Ministry of Health (MOH) Vietnam
Ministry of Health (MOH) Myanmar
Ministry of Health (MOH) Laos
Ministry of Health (MOH) Cambodia