อิมครานิบ 100: ยามุ่งเป้ารักษามะเร็งเม็ดแรก ที่ผลิตโดยคนไทย

ถือเป็นข่าวดีของผู้ป่วยมะเร็งในประเทศไทย เมื่อไทยสามารถผลิต "อิมครานิบ 100" (IMCRANIB 100) ยารักษาโรคมะเร็งชนิดมุ่งเป้า (Targeted Therapy) ตำรับแรกที่ผลิตขึ้นภายในประเทศ ณ โรงงานผลิตเภสัชภัณฑ์ในพระดำริ ราชวิทยาลัยจุฬาภรณ์ จ.ชลบุรี โดยได้รับการขึ้นทะเบียนจาก อย. เมื่อช่วงกลางปี 2568 ที่ผ่านมา

ยารักษาโรคมะเร็งชนิดมุ่งเป้า คืออะไร

           นวัตกรรมการรักษาทางเลือกใหม่ที่ใช้วิธีการส่งยาเข้าไป "โจมตี" เฉพาะเจาะจงที่โปรตีนหรือยีนที่มีความผิดปกติภายในเซลล์มะเร็งเท่านั้น โดยไม่ทำอันตรายต่อเซลล์ปกติที่แข็งแรงรอบข้าง

           สถาบันจุฬาภรณ์ นิยามยารักษาโรคมะเร็งชนิดมุ่งเป้า ไว้ว่า "ยารักษาโรคมะเร็งชนิดมุ่งเป้า” หรือ Targeted Therapy ซึ่งเป็นการใช้ยาที่มีความจำเพาะเจาะจงต่อเซลล์มะเร็งสามารถทำลาย หรือยับยั้งเซลล์มะเร็งเป้าหมายได้อย่างแม่นยำ ช่วยลดการทำลายเซลล์ปกติในร่างกาย เป็นการลดผลข้างเคียงจากการรักษาแบบดั้งเดิม เช่น เคมีบำบัด นอกจากนี้ยังสามารถสามารถปรับแผนการรักษาได้อย่างรวดเร็วตามลักษณะการดำเนินโรคของผู้ป่วยแต่ละราย" [cra.ac.th]


เปรียบเทียบให้เห็นภาพชัดเจนระหว่าง เคมีบำบัด กับ ยามุ่งเป้า 

• เคมีบำบัด (Chemotherapy) เปรียบเสมือนการ "ปูพรมระเบิด" ซึ่งทำลายทั้งเซลล์มะเร็งและเซลล์ดีที่แบ่งตัวเร็ว (เช่น รากผม หรือเยื่อบุทางเดินอาหาร)
• ยามุ่งเป้า (Targeted Therapy) เปรียบเสมือน "ขีปนาวุธนำวิถี" ที่ถูกตั้งโปรแกรมมาให้ค้นหาและทำลายเฉพาะเป้าหมายที่เป็นเซลล์มะเร็งโดยเฉพาะ

กลไกการทำงานของยามุ่งเป้า

ยาเหล่านี้จะเข้าไปขัดขวางกระบวนการเติบโตของมะเร็งในด้านต่างๆ ดังนี้

1. ขัดขวางสัญญาณการแบ่งตัว เข้าไป "ปิดสวิตช์" ตัวรับสัญญาณที่กระตุ้นให้เซลล์มะเร็งแบ่งตัวและแพร่กระจาย
2. ยับยั้งการสร้างหลอดเลือดใหม่ (Angiogenesis) ตัดวงจรการลำเลียงสารอาหาร โดยการยับยั้งไม่ให้เซลล์มะเร็งสร้างหลอดเลือดใหม่มาหล่อเลี้ยงตัวเอง
3. นำส่งยาพิษเข้าสู่เซลล์มะเร็งโดยตรง ใช้สารที่มีความจำเพาะเจาะจงพายาไปปล่อยไว้ที่ตัวเซลล์มะเร็งเท่านั้น
4. เปลี่ยนวงจรชีวิตเซลล์ กระตุ้นให้เซลล์มะเร็งเกิดกระบวนการตายตามธรรมชาติ (Apoptosis) เร็วขึ้น

ข้อดีเด่นของยามุ่งเป้า

• ผลข้างเคียงต่ำกว่า เนื่องจากไม่ทำลายเซลล์ดีทั่วไป ผู้ป่วยจึงมักไม่มีอาการผมร่วงรุนแรง หรือคลื่นไส้อาเจียนหนักเท่าเคมีบำบัด
• ประสิทธิภาพแม่นยำ ให้ผลการรักษาที่ดีกว่าในมะเร็งบางชนิดที่ตอบสนองต่อยาได้ดี
• ความสะดวก ยามุ่งเป้าหลายชนิด (เช่น อิมครานิบ 100) อยู่ในรูปแบบยาเม็ดสำหรับรับประทาน ทำให้ผู้ป่วยไม่ต้องเดินทางมาโรงพยาบาลเพื่อฉีดยาบ่อยๆ

ข้อควรรู้ก่อนการรักษาด้วยยาพุ่งเป้า

          สิ่งสำคัญประการแรกที่ต้องตระหนักคือ "การใช้ยามุ่งเป้า ไม่สามารถใช้ได้กับผู้ป่วยทุกคน" แม้จะเป็นมะเร็งชนิดเดียวกันก็ตาม แพทย์จำเป็นต้องทำการ "ตรวจยีน" (Biomarker Testing) จากชิ้นเนื้อเพื่อดูว่าเซลล์มะเร็งนั้นมี "เป้าหมาย" (Target) ที่ตรงกับยาหรือไม่ หากตรวจไม่พบเป้าหมาย ยามุ่งเป้าก็จะไม่สามารถออกฤทธิ์ได้ผล


            ยารักษามะเร็งชนิดมุ่งเป้าคือความหวังใหม่ที่ช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตผู้ป่วย ให้สามารถรักษามะเร็งได้อย่างมีประสิทธิภาพโดยได้รับผลกระทบต่อร่างกายน้อยลง

ทำความรู้จัก "อิมครานิบ 100"

ยาตัวนี้มีตัวยาสำคัญคือ อิมาทินิบ (Imatinib) 100 มิลลิกรัม จัดอยู่ในกลุ่มยาที่เรียกว่า Tyrosine Kinase Inhibitors (TKIs) ซึ่งมีกลไกการทำงานที่ชาญฉลาด

• เจาะจงเซลล์ร้าย ยาจะเข้าไปขัดขวางสัญญาณการเติบโตของเซลล์มะเร็งโดยตรง
• ถนอมเซลล์ดี ต่างจากเคมีบำบัดแบบเดิม (Chemo) ทำให้ผลข้างเคียงต่อร่างกายน้อยกว่า
• ประสิทธิภาพสูง ช่วยควบคุมการแพร่กระจายของมะเร็งได้อย่างแม่นยำ

คุณสมบัติยาอิมครานิบ

          ยาอิมครานิบ มีคุณสมบัติยับยั้งการทำงานของเอ็นไซม์ไทโรซีนไคเนสอย่างจำเพาะเจาะจง เป็นการทำลายเซลล์มะเร็งอย่างแม่นยำช่วยให้การควบคุมการแพร่กระจายของเซลล์ มะเร็งเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ สามารถใช้รักษาโรคมะเร็งได้หลายชนิด เช่น โรคมะเร็งเม็ดเลือดขาวเรื้อรังชนิดซีเอ็มแอล มะเร็งเม็ดเลือดขาวเฉียบพลันชนิดฟิลาเดลเฟียบวก มะเร็งเนื้อเยื่อในระบบทางเดินอาหาร (GIST) มะเร็งผิวหนังชนิดหายาก (DFSP) 


อิมครานิบ 100 รักษามะเร็งอะไรได้บ้าง?

1. มะเร็งเม็ดเลือดขาวเรื้อรัง ชนิดซีเอ็มแอล (CML)
2. มะเร็งเม็ดเลือดขาวเฉียบพลัน ชนิดฟิลาเดลเฟียบวก (Ph+ ALL)
3. มะเร็งเนื้อเยื่อในระบบทางเดินอาหาร หรือมะเร็งจิสต์ (GIST)
4. มะเร็งผิวหนังชนิดหายาก (DFSP)

กลไกการออกฤทธิ์ (Mechanism of Action)

อิมครานิบ จัดอยู่ในกลุ่มยา Tyrosine Kinase Inhibitors (TKIs) โดยมีกลไกที่เฉพาะเจาะจงมาก

• การปิดสวิตช์สัญญาณ ยาจะเข้าไปจับกับโปรตีนผิดปกติ (เช่น BCR-ABL ในมะเร็งเม็ดเลือดขาว) เพื่อปิดสัญญาณการสั่งการที่ทำให้เซลล์มะเร็งแบ่งตัวแบบไม่หยุดยั้ง
• การยับยั้งการเจริญเติบโต เมื่อสัญญาณถูกบล็อก เซลล์มะเร็งจะไม่สามารถขยายตัวได้และค่อยๆ ตายไปในที่สุด โดยไม่ส่งผลกระทบต่อเซลล์ปกติที่ไม่มีโปรตีนผิดปกตินี้

รูปแบบยาและการดูดซึม

• รูปแบบ เป็นยาเม็ดชนิดรับประทาน (Oral Tablet) ขนาด 100 มิลลิกรัม
• การดูดซึม ร่างกายสามารถดูดซึมยาได้ดีมากจากทางเดินอาหาร (เกือบ 100%) โดยแนะนำให้รับประทานพร้อมอาหารและดื่มน้ำตามมากๆ เพื่อลดการระคายเคืองในระบบทางเดินอาหาร

ข้อบ่งใช้ทางการแพทย์ (Indications)

ยาตัวนี้มีคุณสมบัติในการรักษาโรคที่เกิดจากความผิดปกติของยีนและโปรตีนเฉพาะกลุ่ม ได้แก่

• มะเร็งเม็ดเลือดขาวชนิดเรื้อรัง (CML) โดยเฉพาะระยะที่มีโครโมโซมฟิลาเดลเฟีย (Ph+)
• มะเร็งเม็ดเลือดขาวชนิดเฉียบพลัน (ALL) ในกลุ่มที่มีความผิดปกติของยีน Ph+ เช่นกัน
• มะเร็งทางเดินอาหาร (GIST) มะเร็งที่เกิดจากเนื้อเยื่อเกี่ยวพันในระบบทางเดินอาหารที่ผ่าตัดไม่ได้ หรือมีการแพร่กระจาย
• กลุ่มโรคเลือดและเนื้อเยื่ออื่นๆ เช่น โรคมะเร็งผิวหนังชนิดหายาก (DFSP) หรือโรคที่มีการสะสมของเซลล์ผิดปกติในไขกระดูก

คุณสมบัติเด่นในแง่ของ "ยาไทย"

• นวัตกรรมไทย เป็นยามุ่งเป้าตำรับแรกที่ผลิตโดยโรงงานผลิตเภสัชภัณฑ์ในพระดำริ ราชวิทยาลัยจุฬาภรณ์ ซึ่งได้มาตรฐานสากล (GMP)
• ความคุ้มค่า: มีประสิทธิภาพเทียบเท่ากับยาต้นแบบจากต่างประเทศ แต่ช่วยลดภาระค่าใช้จ่ายและทำให้ระบบสาธารณสุขไทยเข้าถึงยาระดับสูงได้มากขึ้น 

ข้อควรระวังในการใช้

แม้จะมีผลข้างเคียงน้อยกว่าเคมีบำบัด แต่คุณสมบัติของยาอาจทำให้เกิดอาการบางอย่างได้ เช่น

• อาการบวม โดยเฉพาะรอบดวงตาหรือข้อเท้า (Fluid Retention)
• อาการทางเดินอาหาร คลื่นไส้ หรือท้องเสียเล็กน้อย
• ค่าเลือด อาจทำให้เม็ดเลือดขาวหรือเกล็ดเลือดต่ำลงชั่วคราว จึงต้องมีการเจาะเลือดติดตามผลสม่ำเสมอ

          โรงพยาบาลจุฬาภรณ์ โดยศูนย์มะเร็งวิทยา ได้พิจารณานำยา “อิมครานิบ 100” จากโรงงานผลิตเภสัชภัณฑ์ในพระดำริ มาใช้ในฐานะโรงพยาบาลเฉพาะทางด้านโรคมะเร็งเป็นแห่งแรก และได้ทำหน้าที่เป็นตัวกลางที่สำคัญในการเชื่อมโยงองค์ความรู้ด้านวิทยาศาสตร์การแพทย์และศักยภาพของการผลิตยาคุณภาพสูงในประเทศไปสู่การนำไปใช้จริงกับผู้ป่วยอย่างเป็นระบบ

          ทั้งนี้ ผู้ที่จะรับยาอิมครานิบ 100 ในระยะแรกจึงต้องเป็นผู้ป่วยมะเร็งของโรงพยาบาลจุฬาภรณ์ ที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นมะเร็งทั้ง 4 ชนิดดังกล่าว และได้รับการสั่งจ่ายยาโดยแพทย์เฉพาะทางด้านมะเร็งวิทยาเท่านั้น (ผู้ป่วยไม่สามารถขอรับยาเองได้)

 

ทำไมการผลิตได้เองถึงสำคัญต่อคนไทย?

การผลิตยาที่สำคัญได้เองเช่นนี้ คือตัวเปลี่ยนเกมที่สำคัญของไทย เป็นคุณูปโยชน์ต่อประเทศในทุกมิติ ตั้งแต่ 

• ลดภาระค่าใช้จ่าย: ช่วยลดการนำเข้ายาจากต่างประเทศที่มีราคาสูง
• เพิ่มการเข้าถึง: ผู้ป่วยสามารถเข้าถึงยาระดับสากลได้ง่ายและรวดเร็วขึ้นผ่านสิทธิสวัสดิการรัฐ
• ความมั่นคงทางยา: สร้างรากฐานให้ไทยสามารถวิจัยและผลิตยารักษามะเร็งชนิดอื่นๆ ได้เองในอนาคต

สำเร็จในการผลิตยาฆ่ามะเร็ง "อิมครานิบ 100" ได้ในประเทศ ไม่ใช่แค่ยารักษาโรค แต่คือการสร้างรากฐานที่สำคัญ เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยมะเร็งให้ดียิ่งขึ้นอย่างยั่งยืน เป็นความสำเร็จที่แสดงถึงพระอัจฉริยภาพและความสามารถของนักวิจัยไทยในเวทีโลก