บ้านอยู่บางเขน ดอนเมือง หลักสี่ สายไหม พ่อแม่เจ็บป่วยขึ้นมา พาไปรพ.ไหนได้บ้าง

มีคำถามเข้ามาเป็นประจำ สอบถามว่า มีสถานพยาบาลในพื้นที่กรุงเทพตอนเหนือ ในเขตบางเขน  เขตดอนเมือง  เขตหลักสี่  เขตสายไหม มีที่ใดบ้าง ตำแหน่งที่ตั้งจุดสังเกต และการเดินทาง มีข้อมูลอะไรเป็นประโยชน์ให้คนทั่วไป ที่อยู่อาศัยในพื้นที่เหล่านี้ ละแวกนี้ ได้ไปใช้บริการได้บ้าง 

      เป็นคำถามพื้นๆที่แสนเรียบง่ายและตรงไปตรงมา และถ้ามีคำตอบอยู่จริงๆ มันน่าจะเป็นประโยชน์ อย่างที่สุด  เราเลยอยากหาคำตอบไว้ให้ 

      เราจะแยกประเภท สถานพยาบาล ออกเป็น 4 แบบ  หลักๆ เข้าใจไม่ยาก คือ 1) โรงพยาบาลของรัฐบาล   2) โรงพยาบาลเอกชน  3) ศูนย์บริการสาธารณสุข ของ กทม. 4) คลินิกปฐมภูมิบัตรทอง  จริงๆ มี อีก แบบ ที่เราคุ้นกันดี คือ คลินิกเอกชนทั่วไป  แต่เพราะมีจำนวนมาก และไม่สามารถรวบรวมได้หมด จึงยังไม่ขอรวมไว้ ในที่นี้ 

---

    อธิบายความหมายสถานพยาบาลและสิทธิประโยชน์การรักษาพยาบาลของคนไทย 
    คำว่า สถานพยาบาล คือคำเรียกภาพรวมของหน่วยบริการที่ให้การรักษาพยาบาล  ซึ่งจะแตกต่างไปเป็น 2 ประเภท คือ ประเภทโรงพยาบาล รับคนไข้พักค้างคืนได้  กับประเภทศูนย์บริการสุขภาพ คลินิก ซึ่งเป็นแบบไม่รับคนไข้พักค้างคืน  อีกทั้งมีการกำหนดระดับสถานบริการสาธารณสุข 3 ระดับ  คือ ระดับปฐมภูมิ  ระดับทุติยภูมิ  และระดับตติยภูมิ (แต่ละระดับมีแบ่งย่อยลงไป คลิกไปอ่านเพิ่มเติม)


     สิทธิการรักษา  ทบทวนกันอีกครั้ง ว่าคนไทย มีสิทธิการรักษาพยาบาลรองรับไว้เป็นพื้นฐาน อย่างใดอย่างหนึ่งในต่อไป (เรียงจะระดับสูงสุด)  เริ่มจาก สิทธิการรักษาจากบริษัทประกัน โดยประชาชนจ่ายเงินซื้อเบี้ยประกัน เพื่อประโยชน์ในการเข้ารับการรักษาในระดับที่ดีอย่างที่คาดหวัง  ซึ่งส่วนใหญ่สามารถใช้กับสถานพยาบาลทุกระดับทุกแบบ   

      ถัดมาเป็น สิทธิข้าราชการ เรียกเป็นทางการว่า สิทธิเบิกจ่ายตรง  นิยามคือ "สวัสดิการรักษาพยาบาลสำหรับข้าราชการ ลูกจ้างประจำ และผู้รับบำนาญ (รวมถึงบุคคลในครอบครัว)  ช่วยให้ผู้ป่วยเข้ารับการรักษาในสถานพยาบาลของรัฐได้โดย ไม่ต้องสำรองจ่ายเงินสด"   ดูแลกำกับโดยกรมบัญชีกลาง ถือว่าเป็นระดับสูง ดูแลตลอดชีวิต ใช้สิทธิได้กับโรงพยาบาลรัฐทุกระดับ รวมถึงโรงพยาบาลสังกัดมหาวิทยาลัย หรือโรงพยาบาลศูนย์ (กรณีในต่างจังหวัด)  รวมถึงโรงพยาบาลเอกชนก็ให้การยอมรับ (แต่ผู้ใช้บริการต้องจ่ายส่วนต่างๆ หากเกินสิทธิพื้นที่กำหนด)   สิทธิในระดับที่ใกล้เคียงกัน คือ สิทธิสวัสดิการพนักงานรัฐวิสาหกิจ เป็นสิทธิประโยชน์ภาคบังคับและตามข้อบังคับของแต่ละองค์กร จะครอบคลุมถึงสิทธิการรักษาพยาบาล (เบิกได้ทั้งพนักงาน คู่สมรส และบุตร) ตามระเบียบข้อบังคับของรัฐวิสาหกิจต้นสังกัด ซึ่งอาจเป็นได้ทั้งโรงพยาบาลรัฐ โรงพยาบาลเอกชน และคลินิก   

       สิทธิการรักษาพยาบาลของข้าราชการกรุงเทพมหานคร (กทม.) เป็นสวัสดิการแบบเบิกจ่ายตรงเช่นกัน สามารถใช้สิทธิได้ทั้งโรงพยาบาลรัฐ โรงเรียนแพทย์ และศูนย์บริการสาธารณสุข กทม. ทุกแห่ง ครอบคลุมถึงตัวข้าราชการ คู่สมรส บิดามารดา และบุตร  ทั้งการรักษาแบบผู้ป่วยนอกและผู้ป่วยใน 

       ลำดับถัดลงมาคือ สิทธิประกันสังคม ตามกฏหมายกำหนดสำหรับประชาชนทุกคนที่ทำงานสังกัดหน่วยงานองค์กรเอกชน โดยนายจ้างจะต้องทำการส่งเงินสมทบร่วมกับเงินที่หักจากลูกค้าจ้าง พนักงาน เอาไว้ และรัฐจะสมทบเพิ่มอีกส่วนหนึ่ง  ถือเป็นส่วนของการออมเพื่อสิทธิประโยชน์ไว้ให้กับ "ผู้ประกันตน"  ทุกคนนั่นเอง  และสิทธิประโยชน์ส่วนหนึ่งคือสิทธิการรักษาพยาบาล โดยที่จะมีสถานพยาบาลที่ขึ้นทะเบียนกับสำนักงานประกันสังคม เพื่อให้บริการผู้ประกันตน เหล่านี้ ปัจจุบันในกรุงเทพฯ มีโรงพยาบาลทั้งรัฐและเอกชนขึ้นทะเบียนให้บริการ 50 แห่ง 

       สุดท้าย คือสิทธิหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ หรือที่รู้จักคุ้นเคยกันคือ "สิทธิบัตรทอง" หรือ "สิทธิ 30 บาท รักษาทุกที่" นั่นเอง ( *ปัจจุบันไม่ต้องจ่ายค่าธรรมเนียม 30 บาทแล้ว)  เป็นสิทธิสวัสดิการรักษาพยาบาลพื้นฐานของคนไทยทุกคนที่มีบัตรประชาชน และไม่มีสวัสดิการแห่งรัฐอื่นๆ (เช่น สิทธิข้าราชการ หรือ สิทธิประกันสังคม) สถานพยาบาลที่รองรับจะเป็นระดับปฐมภูมิ เช่น ศูนย์บริการสาธารณสุข และ คลินิกที่ขึ้นทะเบียนเป็นหน่วยบริการ กับ สปสช. (สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ผู้ดูแลกำกับการบริการบัตรทองทั้งหมด)  หน่วยปฐมภูมิจะมีโรงพยาบาลรัฐหรือโรงพยาบาลขนาดใหญ่เป็นแม่ข่าย  สำหรับรองรับการส่งต่อเพื่อการรักษาในระดับที่สูงขึ้นหากจำเป็น (ระดับทุติยภูมิ สำหรับรักษาโรครุนแรง ซับซ้อน เกินภาระของระดับปฐมภูมิ)