บทบาทของรถไฟฟ้าที่มีต่อเมือง - ดร.พนิต ภู่จินดา

 เนื่องจากมีรูปแบบการเคลื่อนที่แตกต่างจากยานพาหนะแบบอื่น เช่น มีการใช้พลังงานไฟฟ้าจากรางในการขับเคลื่อน ไม่ได้มีพลังงานติดตัวไปแบบรถยนต์ส่วนตัวและรถประจำทาง หรือมีความต้องการให้บริการอย่างสะดวกรวดเร็วไม่ต้องเผชิญรถติดบนถนนที่มียานพาหนะประเภทอื่น ๆ วิ่งกันอยู่จนเต็มไปหมดแล้ว ระบบขนส่งมวลชนบนทางวิ่งเฉพาะมีหลายรูปแบบ จะอยู่บนดิน ใต้ดินหรือลอยฟ้าก็ได้ จะมีเส้นทางวิ่งจำเพาะของตนเองทั้งหมดแบบรถไฟฟ้าทั้งหลายหรือบางส่วนแบบรถ BRT ก็ได้เช่นกัน 

 

การเลือกระบบขนส่งมวลชนบนทางวิ่งเฉพาะมาใช้งานก็มีเงื่อนไขความเหมาะสมเช่นกัน กรุงเทพฯ เคยมีรถรางมาตั้งแต่รัชกาลที่ 5 แล้วยกเลิกไปในปี 2511 ด้วยเหตุว่าเกะกะ ต้นทุนสูง และรถประจำทางสามารถให้บริการได้อย่างมีประสิทธิภาพมากกว่าในเวลานั้น จากนั้นก็ใช้รถเมล์เป็นหลักมาจึงถึง พ.ศ. 2542 รถ BTS ระบบขนส่งมวลชนบนทางวิ่งเฉพาะก็ได้เปิดตัวขึ้นมาแล้วพัฒนาเป็นระบบขนส่งมวลชนสายหลักจนถึงปัจจุบัน และมีการสร้างรถ MRT รถไฟฟ้าสายสีม่วง และอีกหลายสายที่เปิดให้บริการต่อไปในอนาคต ถ้าพิจารณาว่า “รถไฟฟ้า” มีไว้ทำอะไรนะ ทำไมมาแทนรถประจำทางได้อย่างไรทั้ง ๆ ที่มีต้นทุนสูงกว่ามาก ต้องมีช่องทางของตัวเอง ส่งผลกระทบต่อการสัญจรรูปแบบอื่นทั้งในช่วงการก่อสร้างที่ต้องปิดถนนเป็นเวลานาน และเมื่อเปิดให้บริการแล้ว บริเวณสถานีก็จะเป็นจุดเปลี่ยนถ่ายยานพาหนะหลายประเภท เมื่อต้นทุนสูงกว่าและส่งผลกระทบต่อส่วนรวมมากกว่ารถประจำทาง ทำไมมหานครต่าง ๆ จึงพยายามสร้างรถไฟฟ้ามาใช้แทนรถประจำทางอยู่ตลอด ลองมาหาคำตอบกันดู