FDA สหรัฐอนุมัติ Leqembi ยารักษาอัลไซเมอร์ อย่างเป็นทางการ

 

Leqembi จะเปลี่ยนวิธีการพิจารณาอนุมัติจาก "การอนุมัติแบบเร่งรัด" (accelerated approval) ก่อนหน้านี้ มาเป็น "การอนุมัติตามแบบปกติดั้งเดิม" (traditional approval) 

 

Leqembi ได้รับการอนุมัติในเดือนมกราคมภายใต้ "ระเบียบวิธีการอนุมัติแบบเร่งรัด" อันเป็นวิธีที่จะช่วยให้องค์การอาหารและยา สามารถอนุมัติยาสำหรับสภาวะร้ายแรงที่มีความต้องการทางการแพทย์ แต่ยังไม่ได้รับการอนุมัติมาก่อน โดยอิงจากข้อมูลทางคลินิกที่แสดงให้เห็นถึงผลกระทบที่ได้จากการให้ยาต่อกลุ่มทดสอบ (Surrogate endpoint) 

 

 

 

ประสิทธิภาพของ Leqembi ได้รับการประเมินโดยใช้ผลการศึกษา 301 (CLARITY AD) ซึ่งเป็นการทดลองทางคลินิกแบบสุ่มและควบคุมระยะที่ 3

 

“การดำเนินการในวันนี้เป็นยืนยันว่า ยาที่พุ่งเป้าไปยังต้นตอของการเกิดโรคอัลไซเมอร์ ชี้ให้เห็นถึงประโยชน์ทางคลินิกต่อโรคร้ายนี้”  เทเรซา บูรัคคิโอ (Teresa Buracchio) รักษาการผู้อำนวยการสำนักงานประสาทวิทยาศาสตร์ในศูนย์ประเมินและวิจัยยาขององค์การอาหารและยา (FDA) กล่าว “การศึกษานี้ยืนยันว่าเป็นวิธีการรักษาที่ปลอดภัยและมีประสิทธิภาพสำหรับผู้ป่วยโรคอัลไซเมอร์”

 

 

โรคอัลไซเมอร์เป็นโรคทางสมองที่ไม่สามารถรักษาให้หายได้ ส่งผลกระทบต่อชาวอเมริกันมากกว่า 6.5 ล้านคน โรคนี้จะทำลายความจำและทักษะการคิดอย่างช้าๆ กระทั่งความสามารถในการทำงานง่ายๆ ก็ตาม แม้ว่าสาเหตุเฉพาะของโรคอัลไซเมอร์ยังไม่เป็นที่ทราบแน่ชัด แต่มีลักษณะเฉพาะคือการเปลี่ยนแปลงในสมอง ซึ่งรวมถึงการก่อตัวของอะไมลอยด์เบต้าพลัค (amyloid beta plaques) และนิวโรไฟบริลลารี (neurofibrillary) - หรือเอกภาพ การเกี่ยวพันกันของระบบประสาท - ซึ่งส่งผลให้เซลล์ประสาทสูญเสียการเชื่อมต่อระหว่างกันไป

 

การศึกษา 301 เป็นการศึกษาวิจัยแบบพหุสถาบัน (Multicenter Study) แบบสุ่ม ปกปิดสองทาง (double-blind) ควบคุมด้วยยาหลอก (placebo-controlled) กลุ่มคู่ขนาน (parallel-group study) ที่ลงทะเบียนผู้ป่วยที่เป็นโรคอัลไซเมอร์จำนวน 1,795 ราย การรักษาเริ่มต้นในผู้ป่วยที่มีความบกพร่องทางสติปัญญาเล็กน้อยหรือระยะของโรคสมองเสื่อมเล็กน้อย และยืนยันว่ามีพยาธิสภาพของอะไมลอยด์เบต้า ผู้ป่วยได้รับการสุ่มในอัตราส่วน 1:1 เพื่อรับยาหลอกหรือ Leqembi ในขนาด 10 มิลลิกรัม (มก.)/กิโลกรัม (กก.) ทุกๆ สองสัปดาห์ Leqembi แสดงให้เห็นถึงการลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติและมีความหมายทางคลินิกของการลดลงจากค่าพื้นฐานจนถึง 18 เดือนที่จุดสิ้นสุดหลัก (primary endpoint) ซึ่งเป็นคะแนน Clinical Dementia Rating Scale Sum of Boxes เปรียบเทียบกับยาหลอก นอกจากนี้ยังแสดงให้เห็นความแตกต่างที่มีนัยสำคัญทางสถิติระหว่างกลุ่มการรักษาที่จุดสิ้นสุดทุติยภูมิทั้งหมด (secondary endpoints) ซึ่งรวมถึงมาตรวัดการประเมินโรคอัลไซเมอร์ทางปัญญาย่อย 14 และกิจกรรมการศึกษาแบบร่วมมือของโรคอัลไซเมอร์ของมาตรวัดการดำรงชีวิตประจำวันสำหรับความบกพร่องทางสติปัญญาเล็กน้อย

 

 

เมื่อวันที่ 9 มิถุนายน องค์การอาหารและยาได้ประชุมคณะกรรมการที่ปรึกษา ยาสำหรับระบบประสาทส่วนปลายและระบบประสาทส่วนกลาง เพื่อหารือว่าการศึกษา 301 ให้หลักฐานเกี่ยวกับประโยชน์ทางคลินิกของ Leqembi สำหรับการรักษาโรคอัลไซเมอร์หรือไม่ สมาชิกคณะกรรมการทุกคนลงมติยืนยันว่าผลการศึกษายืนยันประโยชน์ทางคลินิกของ Leqembi ตามการใช้งานที่ระบุไว้

 

ผลข้างเคียงที่พบบ่อยที่สุดของ Leqembi ได้แก่ ปวดศีรษะ ปฏิกิริยาที่เกี่ยวข้องกับการฉีดยา และความผิดปกติของการสร้างภาพที่เกี่ยวข้องกับอะไมลอยด์ (amyloid-related imaging abnormalities - ARIA) ซึ่งเป็นผลข้างเคียงที่ทราบกันดีว่า เกิดขึ้นกับกลุ่มของแอนติบอดีที่กำหนดเป้าหมายไปที่อะไมลอยด์ อาการ ARIA มักแสดงเป็นอาการบวมชั่วคราวในบริเวณต่างๆ ของสมองที่เห็นได้จากการศึกษาเกี่ยวกับภาพ ซึ่งมักจะหายไปเองเมื่อเวลาผ่านไป และอาจมีจุดเลือดออกเล็กๆ ในหรือบนพื้นผิวของสมองร่วมด้วย แม้ว่า ARIA มักไม่เกี่ยวข้องกับอาการใด ๆ แต่อาการสามารถเกิดขึ้นได้ เช่น ปวดศีรษะ สับสน วิงเวียน การมองเห็นเปลี่ยนไป และคลื่นไส้ นอกจากนี้ ARIA ยังอาจมีอาการบวมน้ำในสมองที่ร้ายแรงและเป็นอันตรายถึงชีวิตได้ไม่บ่อยนัก ซึ่งอาจเกี่ยวข้องกับอาการชักและอาการทางระบบประสาทที่รุนแรงอื่นๆ อาการเลือดออกในสมอง (Intracerebral hemorrhages) อาจเกิดขึ้นได้ในผู้ป่วยที่ได้รับการรักษาด้วยยาประเภทนี้และอาจถึงแก่ชีวิตได้ คำเตือนบนกล่องบรรจุ จะรวมอยู่ในข้อมูลการสั่งจ่ายยาเพื่อแจ้งเตือนผู้ป่วยและผู้ดูแลถึงความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นจาก ARIA

 

ผู้ป่วยที่ได้รับการรักษาด้วย Leqembi ซึ่งเป็นโฮโมไซกัส (homozygous ) สำหรับ ApoE ε4 allele มีอุบัติการณ์ของ ARIA สูงกว่า รวมถึง ARIA ที่มีอาการ ร้ายแรง และรุนแรง เมื่อเทียบกับเฮเทอโรไซโกต (heterozygote - ผู้ที่มียีนไม่เหมือนกันในคู่หนึ่งหรือมากกว่าหนึ่งคู่) และผู้ที่ไม่เป็นพาหะ ข้อมูลการสั่งจ่ายยาระบุว่าควรทำการทดสอบสถานะ ApoE ε4 ก่อนเริ่มการรักษาด้วย Leqembi เพื่อแจ้งความเสี่ยงของการพัฒนา ARIA

 

 

การใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดมีความสัมพันธ์กับจำนวนเลือดออกในสมองที่เพิ่มขึ้นในผู้ป่วยที่ได้รับ Leqembi เมื่อเทียบกับยาหลอก ข้อมูลการสั่งใช้ยาแนะนำข้อควรระวังเมื่อพิจารณาใช้ Leqembi ในผู้ป่วยที่รับประทานยาต้านการแข็งตัวของเลือดหรือมีปัจจัยเสี่ยงอื่นๆ สำหรับการตกเลือดในสมอง

 

ห้ามใช้ Leqembi ในผู้ป่วยที่แพ้ยา lecanemab-irmb หรือแพ้ส่วนผสมที่ไม่ออกฤทธิ์ อาการไม่พึงประสงค์อาจรวมถึง angioedema (บวม) และ anaphylaxis (อาการแพ้)

 

ควรเริ่ม Leqembi ในผู้ป่วยที่มีความบกพร่องทางสติปัญญาเล็กน้อยหรือระยะสมองเสื่อมเล็กน้อยของโรคอัลไซเมอร์ ซึ่งเป็นกลุ่มที่มีการศึกษาการรักษาในการทดลองทางคลินิก การติดฉลาก พึงระบุว่า ยังไม่มีข้อมูลความปลอดภัยหรือประสิทธิผลในการเริ่มการรักษาในระยะก่อนหน้าหรือระยะหลังของโรคมากกว่าที่มีการศึกษา

 

การอนุมัติของ Leqembi มอบให้กับ Eisai Inc.

 

 

 

[1] สาเหตุของการเกิดโรคอัลไซเมอร์ มี 3 สมมติฐานในการอธิบาย สมมติฐานแรกเชื่อว่าเกิดจากสารสื่อประสาทแอซิทิลโคลีน (Acetylcholine) ลดลง  สมมติฐานที่สองเชื่อว่ามีการสะสมของ  แอมีลอยด์ บีตา (Amyloid beta) ที่จับตัวกันเป็น แอมีลอย์ดพลาก (Amyloid plaques)  ระหว่างเซลล์ประสาทขัดขวางการส่งสัญญาณประสาทระหว่างเซลล์ประสาท  สมมติฐานที่สาม เชื่อว่า  มีความผิดปกติของโปรทีนเทา (Tau protein) ทำให้เกิดนิวโรไฟบริลาลีแทงเกิล (Neurofibrillary tangles)สะสมในตัวเซลล์ประสาท ทำลาย ระบบการขนส่งภายในเซลล์ ทำให้เซลล์ประสาทตาย   [he01.tci-thaijo.org]