Home : ความรู้สุขภาพ

ฟ้าทะลายโจร ยาดีที่ปลูกเองได้ ปลูกไว้สู้หวัด หวัดใหญ่ สู้ไวรัส

คุยกับอภัยภูเบศร 037-211289 ศูนย์หลักฐานเชิงประจักษ์ด้านการแพทย์แผนไทยและสมุนไพร โรงพยาบาลเจ้าพระยาอภัยภูเบศร
Date: 24/04/2564 View: 783
ฟ้าทะลายโจร ยาดีที่ปลูกเองได้ ปลูกไว้สู้หวัด หวัดใหญ่ สู้ไวรัส  ความรู้สุขภาพ  Healthserv.net

ฟ้าทะลายโจร

ยาดีที่ปลูกเองได้ ปลูกไว้สู้หวัด หวัดใหญ่ สู้ไวรัส
 
ชื่อวิทยาศาสตร์ : Andrographis poniculato (Burmn.f) Nees
ชื่ออื่นๆ : ฟ้าทะลาย ฟ้าสะท้าน ขุนโจรห้าร้อย หญ้ากันงู น้ำลายพังพอนเมฆทะลาย ชวงชิมน้อย เจ๊กเกียงฮี่ โชว่เช่า ชวนซิเหลียน
 
สมุนไพรที่ใช้มามากกว่า 2,000 ปี มีงานวิจัยต้านไวรัสแบบออกฤทธิ์ได้กว้างขวาง (broad spectrum antiviral agent) อยู่ในบัญชียาที่องค์การอนามัยโลก (World Health Organization; WHO) ให้ใช้ป้องกันและรักษาการติดเชื้อทางเดินหายใจส่วนบน หลอดลมอักเสบ และทอนซิลอักเสบ

ฟ้าทะลายโจร

สู้ไวรัสในระบบทางเดินหายใจจากการทบทวนงานวิจัยการใช้ฟ้าทะลายโจร พบข้อมูลดังต่อไปนี้
  1. ฟ้าทะลายโจรมีฤทธิ์ต้านไวรัสที่ทำให้เกิดโรคในระบบทางเดินหายใจด้วย 4 กลไก ได้แก่ การป้องกันไม่ให้ไวรัสเข้าเซลล์ การลดการแบ่งตัวของไวรัส การเพิ่มภูมิคุ้มกันและลดการอักเสบที่ปอด ซึ่งกลไกดังกล่าวเป็นการศึกษาในหลอดทดลองและสัตว์ทดลอง
  2. มีงานวิจัยในมนุษย์ว่าฟ้าทะลายโจรสามารถบรรเทาอาการหวัดและไข้หวัดใหญ่ได้ผลดี จึงถูกบรรจุอยู่ในบัญชียาหลักแห่งชาติ ด้วยข้อบ่งใช้ บรรเทาอาการเจ็บคอและบรรเทาอาการหวัด
  3. งานวิจัย Andrographis paniculato (Chuan Xin Li an) for symptomatic relief of acute respiratory tract infections in adults and children: A systematic review and meta-analysis ที่ตีพิมพ์ในปี 2017 ที่รวบรวมงานวิจัยของฟ้าทะลายโจรทั้งชนิดเดี่ยวและตำรับ พบว่ามีการวิจัยในคน ทั้งหวัด ไข้หวัดใหญ่ ไซนัสอักเสบ รวมทั้งปอดบวม (การวิจัยปอดบวมมี 1 ชิน) 
เมื่อประเมินจากหลักฐานทางวิชาการ และความจำเป็นทางการแพทย์ อาจน้ำฟ้าทะลายโจรมาใช้ร่วมกับการรักษาผู้ป่วยโควิด-19 เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการรักษา ภายใต้การดูแลของแพทย์ โดยเฉพาะในกรณีที่ผู้ป่วยมีอาการคล้ายหวัด (fu like symptoms) โดยใช้ในขนาด 6-12 มิลลิกรัม/วัน หรือเทียบเท่าสารสกัดแอนโดรกราโฟไลด์ 60-120 มิลลิกรัม/วัน (แบ่งให้วันละ 4 ครั้ง)
 
การใช้เพื่อป้องกันยังไม่มีข้อมูลที่ชัดเจน แต่หากผู้ป่วยมีอาการหวัดอย่างใดอย่างหนึ่ง เช่นไข้ ไอ เจ็บคอซึ้งยังไม่เข้าเกณฑ์ ผู้เข้าเกณฑ์สอบสวนโรค หรือpatient under investigation (PUI) ก็สามารถใช้ฟ้าทะลายโจรครั้งละ 1.5-3 กรัม วันละ 4 ครั้งได้ และเมื่อหายแล้วสามารถหยุดยาได้ทันที 
 
การทำให้ร่างกายแข็งแรงในคนทั่วไป สามารถใช้สมุนไพรที่มีหลักฐานทางวิชาการในการเพิ่มภูมิคุ้มกันของร่างกายโดยในขนาดต่ำๆ หรือในรูปแบบของอาหาร เช่น มะขามป้อมชะเอม มะนาว กระเทียม หอมใหญ่ หอม พลูคาว สันพร้าหอม กะเพรา ตะไคร้ เป็นต้น

การเก็บมาใช้

เมื่อปลูกต้นได้ 3-6 เดือนจะเป็นเวลาที่ดอกเริ่มบานประมาณร้อยละ 25-30 ให้ตัดยอด 1 ฝ่ามือ มาใช้ทำยาได้ เหลือตอไว้ หลังจากนั้นอีกประมาณ 1-3 เดือน จะเริ่มออกดอกอีกครั้ง พอดอกเริ่มบานก็เก็บมาใช้ได้อีก ฟ้าทะลายโจร 1 ต้นสามารถเก็บมาทำยาได้ 2-4 ครั้ง จากนั้นก็รอเก็บเมล็ดเพื่อใช้ทำพันธุ์ต่อไป ซึ่งใบขณะที่ต้นเริ่มออกดอกจะมีสารสำคัญทางยาสูงที่สุด ส่วนของต้นฟ้าทะลายโจรที่เก็บมาทำให้แห้งจะเก็บไว้ได้ 1 ปี 
 
เภสัชตำรับสมุนไพรของประเทศไทยกำหนดให้วัตถุดิบส่วนเหนือดินของฟ้าทะลายโจรมีปริมาณ total lactone (คำนวณจากแอนโดรกราโฟไลด์) ไม่น้อยกว่า 69 โดยน้ำหนักซึ่งจากประสบการณ์ของโรงพยาบาลเจ้าพระยาอภัยภูเบศรถ้าเก็บตอนเริ่มออกดอก ปริมาณของสารสำคัญดังกล่าวจะสูงกว่ามาตรฐานที่กำหนดไว้มาก

ตำรับยาและวิธีใช้

ในขนาดของการรักษามีดังนี้
 
1. ยาชง
นำใบประมาณ 5-7 ใบใส่ในแก้ว ใช้ใบสดหรือแห้งก็ได้ แต่ถ้าได้ใบสดจะดีกว่า เติมน้ำเดือดลงไปจนเกือบเต็มแก้ว ปิดฝาทิ้งไว้ประมาณครึ่งชั่วโมงหรือพอยาอุ่นแล้วรินเอาน้ำกิน
ขนาดที่ใช้ ครั้งละ 1 แก้ว วันละ 3-4 ครั้ง หลังอาหาร
 
2. ยาต้ม
ใช้ฟ้าทะลายโจรทั้งต้นและใบ 1 กำมือ ต้มกับน้ำ 3-4 แก้ว ให้เดือดนาน 10-15 นาที ถ้าต้มให้เดือดไม่นานพอ ยาจะมีกลิ่นเหม็นเขียว กินยากควรกินยาในขณะที่ยาอุ่น กินแล้วหาของกินที่เปรี้ยวๆ เค็มๆ กลบรสขมเสีย
ขนาดที่ใช้ ครั้งละ 1 แก้ว วันละ 3-4 ครั้ง หลังอาหาร
 
3. ยาเม็ด
เด็ดใบสดมาล้างให้สะอาด ตากแดด 1-2 วันจนใบแห้งกรอบสีเขียวเข้ม บดเป็นผงให้ละเอียดปั้นกับน้ำผึ้งหรือน้ำเชื่อมเป็นเม็ด ขนาดเท่าเมล็ดถั่วเหลือง แล้วผึ่งลมให้แห้ง ถ้าปั้นกินขณะที่ยังเปียกอยู่จะขมมาก
ขนาดที่ใช้ ครั้งละ 5-10 เม็ด วันละ 3-4 ครั้ง หลังอาหาร
 
4. ยาแคปซูล
แทนที่จะเอาผงยาที่ได้มาปั่นเป็นเม็ด ก็นำมาใส่แคปซูลเพื่อกลบรสขมของยา ควรใช้แคปซูลขนาดเบอร์ศูนย์
ขนาดที่ใช้ ครั้งละ 2-4 แคปซูล วันละ 3-4 ครั้ง หลังอาหาร
 
ภูมิคุ้มกันสำคัญที่สุด
  • ผักหลากสี อาหาร 5 หมู่
  • นอนหลับเพียงพอ
  • ออกกำลังกาย
  • ได้รับแสงแดดบ้าง

การปลูก

การเตรียมเมล็ด ควรแช่ด้วยน้ำอุ่น 50-60 องศาเซลเชียส ประมาณ 1 คืนและห่อผ้าขาวบางไว้อีก 2 คืน ก่อนนำไปหว่าน เตรียมดินด้วยการไถพรวนก่อนสามารถปลูกเป็นแปลงใหญ่ๆ หรือแปลงเล็กๆ แล้วแต่ความเหมาะสมของสภาพพื้นที่ ถ้าพื้นที่ค่อนข้างลุ่มต่ำ ควรทำแปลงยกร่องกว้าง 1-2 เมตร ระยะห่างระหว่างแปลง 1 เมตร การปลูกทำได้หลายวิธี ปลูกแบบย้ายกล้าโดยการเพาะเมล็ดก่อน ปลูกเป็นแถวเดี่ยวๆ แต่ละหลุมห่างกัน 30-40 เชนติเมตร ขุดหลุมลึก 8-12 เชนติเมตร รองด้วย ปุ๋ยคอกหรือปุ๋ยหมัก
 

แก้ไข้หวัด

การใช้ฟ้าทะลายโจรที่ให้ผลดีและออกฤทธิ์ได้เร็วที่สุดในการแก้ไข้หวัด คือ ถ้าเริ่มรู้สึกว่าครั่นเนื้อครั่นตัว ทำท่าว่าจะเป็นไข้แล้ว รีบกินฟ้าทะลายโจรจะได้ผลดี ถ้าเป็นมา 2-3 วันแล้วค่อยมากินยาจะไม่ค่อยได้ผลหรือได้ผลน้อย
 

เมื่อเป็นหวัด..

รักษาร่างกายให้อบอุ่นพักผ่อนให้เพียงพอ ดื่มน้ำอุ่นมากๆ สำหรับสิ่งที่ควรหลีกเสี่ยง คือ การดื่มของเย็น งดรับประทานของมัน และของหวาน เพราะทำให้เกิดเสมหะและไอมากขึ้นซึ่งโดยทั่วไปการดูแลรักษาตนเองตามวิธีดังกล่าวข้างต้น อาการจะดีขึ้นในเวลาเพียง 1-2 วัน หากอาการไม่ดีขึ้นใน 2-3 วัน โดยเฉพาะหากไข้ไม่ลด ไอเจ็บคอมากขึ้น เสมหะข้นเหนียวและมีสีเหลืองหรือสีเขียว ควรรีบไปพบแพทย์ 
 

ข้อห้ามใช้

  • ห้ามกินในหญิงมีครรภ์และให้นมบุตร
  • ตำราจีนกล่าวไว้ว่า คนที่กระเพาะม้ามเย็นพร่องห้ามกิน ถ้าใช้จะเกิดอาการหน้ามืด วิงเวียน มึนงง ท้องอืด หากเกิดอาการข้างต้นควรหยุดยา แต่ถ้าต้องการจะใช้ให้ลดปริมาณยาลง เช่น คนปกติกิน 3-4 เม็ด คนที่ความดันโลหิตต่ำ ก็ลดลงเหลือ 1-2 เม็ด หรือผสมพริกไทยเพื่อลดความเย็นของฟ้าทะลายโจรการผสมใช้ฟ้าทะลายโจร 1-1/2 ซ้อนชา พริกไทย 1 ช้อนขา ผสมน้ำผึ้งหรือน้ำเชื่อมปั้นเป็นเม็ดเท่าเมล็ดถั่วเหลือง กินครั้งละ 3-5 เม็ด วันละ 3-4 ครั้ง ก่อนอาหารหรือกินยาร้อนอื่นๆ เข้ามาช่วย เช่น ขิง ตะไคร้ กะเพรา เข้ามาช่วยด้วยก็ได้และ ไม่มีเอกสารอ้างอิงในองค์ความรู้ดั้งเดิมแต่อย่างใดในการที่ห้ามกินฟ้าทะลายโจรเกิน 7 วัน เพียงแต่มีข้อแนะนำว่าไม่ควรกินฟ้าทะลายโจรในขนาดสูงๆ เป็นเวลานานเพราะเป็นยาเย็นจัดเท่านั้น

ข้อควรระวัง

  1. บางคนกินยานี้แล้วอาจจะเกิดอาการปวดท้องท้องเสีย ปวดเอว เวียนหัว ปวดหัว ถ้ามีอาการเหล่านี้ เกิดขึ้นให้หยุดยา หรือ ลดขนาดของยาโดยทั่วไปเมื่อหยุดยาแล้ว อาการเหล่านี้จะหายเองภายใน 1-3 วัน
  2. เวลาเป็นไข้แล้วมีอาการหนาวเย็นหรือหนาวสะท้านถ้าจะกินฟ้าทะลายโจรต้องระวังให้มากเพราะเมื่อกินเข้าไปอาจจะทำให้เกิดอาการหนาวสั่นมากขึ้นอีกเนื่องจากฟ้าทะลายโจรเป็นยาเย็นจัด
  3. ควรระวังการใช้ยานี้ร่วมกับยาแผนปัจจุบัน เช่น วาร์ฟาริน แอสไพริน โคลพิโดเกรล ยาลดความดันโลหิตหรือปรึกษาแพทย์/ภสัชกรก่อนใช้
ข้อมูลจาก สถาบันการแพทย์แผนไทยอภัยภูเบศร 

เอกสารอ้างอิง
  • Chesney A and Horowtz R. Preventing Lyme & Other Tick-Borne Diseases North Adams : 5torer. 2020
  • WHO. Herba Andrographids WHO Monographs on Selected Medicinat Ptants - Volume 2 อินเตอร์เนศ 2004 (เท่าถึง 20 มีค.631 เข้าถึงจาก : https://apps.who.int/medicinedocs/en/d/Js4927e/4.html
  • สุพจน์ อัควพันธุ์ธนกุล. ชำทะลายโจร โครงการสมุนโพรเพื่อการพึ่งตนเอง. พิมพ์ครั้งที่ ๑. กรุงเทพ เอติสัน เพรสโพรศักส์ จำกัด; 2526
  • Swatl G. Mishra K P. and Ganju L Eraad -spectrum antiviral properties of andrographolide Archives of Veology 2016.
  • คณะกรรมการทัฒนาระบพยาแห่งชาติ ฟ้าทะลายโจร. บัญขียาหลักแห่งชาติ 2561 ; 264
  • Xiao Yang Hu, Auo-Han Wu Martin Logue, Clara Blondel Laty Yuen Wan Lal, Beth Stuart Andrew Plower, Yu-Tong Fei, Michael Mooe, Jonathan Shepherd. Jan-Ping Lis Geoge Levith Androgaphis paniculata (Chuin Xin Liak) for symptomatic reliel of acute respiratory bact infections in adults and children A systemnatic review and meta-aralysis. PLOS CNE 20171288 50181780.
 
แชร์ต่อทางไลน์/ทวิต/เฟซ/whatsApp/อีเมล์
หมวดเดียวกัน ทั้งหมด

ทั้งหมด

แพคเกจ/โปรโมชั่นสุขภาพ

โรงพยาบาลนครพิงค์ เชียงใหม่
ตรวจคัดกรองโควิด-19 เชียงใหม่ รพ.นครพิงค์...
 
โรงพยาบาลเด็กสินแพทย์ รามอินทร
ตรวจสุขภาพฟันเด็ก...
ราคา 590
สำรวจความต้องการบริการสุขภาพของคนไทย ภายใต้เงื่อนไขเรื่องงบประมาณ "บริการสุขภาพใดที่ท่านต้องการเพื่อตัวเองและครอบครัวมากที่สุด" ร่วมตอบแบบสอบถาม
Disclaimer "ข้อจำกัดความรับผิดชอบ" ข้อมูลที่เผยแพร่บนหน้านี้โดยเฉพาะที่เกี่ยวกับ "วันที่ เวลา รายละเอียด ราคา เงื่อนไข ตลอดจน ภาพถ่าย ภาพประกอบ ภาพวาด ภาพเคลื่อนไหว ไฟล์และสื่อรูปแบบต่างๆ ฯลฯ" เป็นข้อมูลที่บันทึกไว้ ณ เวลาหนึ่ง ซึ่งอาจมีการเปลี่ยนแปลงไปจากเดิมได้ ณ เวลาที่ท่านได้เข้าชมข้อมูลนี้
ดังนั้น โปรดตรวจสอบความถูกต้องกับบริษัท/หน่วยงานที่เป็นเจ้าของข้อมูลการบริการหรือให้บริการนี้ อีกครั้ง ก่อนตัดสินใจ - เว็บไซต์ HealthServ.net ไม่รับประกันความถูกต้องของข้อมูลที่เปลี่ยนไป และไม่รับผิดชอบต่อการนำข้อมูลไปใช้หรืออ้างอิงในทุกกรณี
© HealthServ ข้อเสนอแนะ/พบปัญหาการใช้งาน/ข้อมูลไม่ถูกต้อง/ต้องการลงข้อมูล ส่งมาที่ healthserv.net@gmail.com