รู้จักค่า PSA ดัชนีสำคัญในการตรวจคัดกรองมะเร็งต่อมลูกหมาก

Sep 08, 2020 1033
 พีเอสเอคืออะไร
 
          พีเอสเอ หรือ prostate specific antigen เป็นสารที่ต่อมลูกหมากสร้างขึ้นและขับออกมาเป็นส่วนประกอบหนึ่งในนำ้อสุจิ ทำหน้าที่เป็นเอนไซม์ย่อยนำ้อสุจิให้มีความเหนียวลดลงหลังจากถูกหลั่งออกมานอกร่างกายมากกว่า 10-15 นาทีแล้ว เพื่อช่วยให้นำ้อสุจิไหลไปสู่ปากมดลูกในเพศหญิงได้ง่ายขึ้น
 
          พีเอสเอส่วนน้อยแค่ประมาณหนึ่งในพันจะถูกขับออกมาอยู่ในเลือด ซึ่งมีประโยชน์ในการใช้ตรวจคัดกรองมะเร็งต่อมลูกหมากในผู้ที่ยังไม่มีอาการ
 
 
 
 ทำไมผู้ที่เป็นมะเร็งต่อมลูกหมากถึงมีค่าพีเอสเอสูงกว่าปกติ
 
          จริงๆ แล้วมะเร็งต่อมลูกหมากไม่ได้สร้างสารพีเอสเอมากขึ้น แต่เซลล์มะเร็งจะทำลายเยื่อบุผิวของเซลล์ต่อมลูกหมากจึงทำให้สารพีเอสเอรั่วเข้ากระแสเลือดได้มากขึ้น
 
 
ปกติค่าพีเอสเอไม่ควรเกินเท่าไร
 
โดยทั่วไปถือว่าค่าพีเอสเอไม่ควรสูงเกิน 4 นาโนกรัม/มิลลิลิตร แต่จริงๆ แล้วผู้ที่มีค่าพีเอสเอที่ไม่เกินนี้ก็ยังมีโอกาสเป็นมะเร็งต่อมลูกหมากได้ราว 2%
 
 
ค่าพีเอสเอสูงเกิดจากอะไรได้บ้าง
 
          การที่ค่าพีเอสเอสูงขึ้น มีความจำเพาะกับการเกิดโรคหรือภาวะผิดปกติของต่อมลูกหมาก แต่ไม่ได้บอกว่าจะเป็นมะเร็งต่อมลูกหมากเสมอไป สิ่งที่ทำให้ค่าพีเอสเอสูงขึ้นได้แก่
 
  • ต่อมลูกหมากโต
  • ต่อมลูกหมากอักเสบ
  • มะเร็งต่อมลูกหมาก
  • ภาวะปัสสาวะไม่ออกหรือปัสสาวะคั่ง
  • การสวนปัสสาวะ
  • การส่องกล้องท่อปัสสาวะและกระเพาะปัสสาวะ หรือการทำหัตถการเช่นขยายท่อปัสสาวะ
  • การเจาะตรวจชิ้นเนื้อต่อมลูกหมาก
 
 
ตรวจเลือดพบค่าพีเอสเอสูง ควรทำอย่างไรดี
 
          ควรปรึกษากับศัลยแพทย์ทางเดินปัสสาวะ (urologist) โดยเร็ว แพทย์จะทำการซักประวัติผู้ป่วย ประวัติครอบครัวเรื่องมะเร็งต่อมลูกหมาก ตรวจร่างกายเพิ่มเติมและตรวจต่อมลูกหมากทางทวารหนัก เพื่อพิจารณาถึงสาเหตุที่ทำให้ค่าพีเอสเอสูงขึ้นและความเสี่ยงในการเป็นมะเร็งต่อมลูกหมาก ประเด็นที่น่าสนใจก็คือ การวินิจฉัยมะเร็งต่อมลูกหมากจะทำได้โดยการเจาะตรวจชิ้นเนื้อแล้วพบมะเร็งเท่านั้น การตรวจค้นเพิ่มเติมโดยอัลตราซาวน์ต่อมลูกหมากหรือเอกซเรย์คอมพิวเตอร์มีประโยชน์น้อยในการช่วยวินิจฉัย
 
          กรณีค่าพีเอสเอสูงขึ้นไม่มากโดยทั่วไปคือ 4-10 นาโนกรัม/มิลลิลิตร และตรวจต่อมลูกหมากทางทวารหนักไม่พบความผิดปกติ แพทย์อาจแนะนำให้
  • เฝ้าดูไปก่อนโดยนัดมาตรวจเลือดทุก 3-6 เดือน เพื่อดูแนวโน้มการสูงขึ้นของค่าพีเอสเอ
  • ตรวจค่าพีเอสเออิสระ (free PSA) เพิ่มเติมเพื่อช่วยในการตัดสินใจเจาะตรวจชิ้นเนื้อต่อมลูกหมาก
  • เจาะตรวจชิ้นเนื้อจากต่อมลูกหมากไปเลย 
ทั้งนี้ขึ้นกับดุลยพินิจของแพทย์ร่วมกับการตัดสินใจของผู้ป่วย
         
 
          กรณีค่าพีเอสเอสูงมากกว่า 10 นาโนกรัม/มิลลิลิตร หรือตรวจต่อมลูกหมากทางทวารหนักพบความผิดปกติชัดเจน แนะนำให้เจาะตรวจชิ้นเนื้อต่อมลูกหมากไปเลยเนื่องจากมีความเสี่ยงของมะเร็งต่อมลูกหมากสูง 
 
 
ควรจะตรวจคัดกรองมะเร็งต่อมลูกหมากด้วยค่าพีเอสเอหรือไม่
 
การตรวจคัดกรองด้วยค่าพีเอสเอจะทำให้ตรวจพบมะเร็งต่อมลูกหมากตั้งแต่ระยะแรกมากขึ้น แต่ปัญหาที่เกิดขึ้นตามมาก็คือ
 
  • ตรวจพบมะเร็งที่ยังขนาดเล็กมากอยู่ ซึ่งจริงๆแล้วมะเร็งนี้อาจจะไม่ก่อปัญหากับผู้ป่วยจนผู้ป่วยเสียชีวิตจากสาเหตุอื่นเลยก็ได้ แต่การวินิจฉัยมะเร็งกลับทำให้ต้องรักษาผู้ป่วย และมีโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนจากการรักษาได้ (overdiagnosis and overtreatment) 
  • มีการศึกษาขนาดใหญ่หลายฉบับ พบว่าการตรวจคัดกรองด้วยค่าพีเอสเอไม่ได้ลดอัตราการเสียชีวิตจากมะเร็งต่อมลูกหมาก เพื่อเทียบกับผู้ที่ไม่ได้ตรวจคัดกรอง
ในปัจจุบันจึงยังไม่มีข้อสรุปว่าการตรวจคัดกรองมะเร็งต่อมลูกหมากด้วยค่าพีเอสเอมีประโยชน์จริงหรือไม่ ขึ้นกับการตัดสินใจของแต่ละบุคคล แต่ถ้าตัดสินใจว่าจะคัดกรองจะแนะนำใน
 
  • ผู้ชายอายุตั้งแต่ 50 ปีขึ้นไป
  • กรณีที่มีความเสี่ยงสูงในการเป็นมะเร็งต่อมลูกหมากคือ มีประวัติญาติสายตรง (พ่อ พี่ชาย น้องชาย) เป็นมะเร็งต่อมลูกหมาก หรือชนชาติแอฟริกันอเมริกัน แนะนำให้เริ่มตรวจคัดกรองตั้งแต่อายุ 40-45 ปีขึ้นไป
ถ้าตรวจคัดกรองแล้วพบว่าค่าพีเอสเอปกติดี แนะนำให้ตรวจซำ้ทุก 1-2 ปี จนกว่าจะอายุครบ 75 ปีซึ่งการตรวจคัดกรองหลังจากนี้จะไม่มีประโยชน์แล้ว
 
 
นพ.มนินธ์ อัศวจินตจิตร์
8 กันยายน 2556
 
 
 
แชร์ต่อทางไลน์/ทวิต/เฟซ/whatsApp/อีเมล์

แพคเกจ/โปรโมชั่นสุขภาพ

โรงพยาบาลเกษมราษฎร์ ฉะเชิงเทรา
โรงพยาบาลเกษมราษฎร์ ฉะเชิงเทรา
โรงพยาบาลเขลางค์นคร-ราม
โรงพยาบาลเขลางค์นคร-ราม
โรงพยาบาลซีจีเอช พหลโยธิน
โรงพยาบาลซีจีเอช พหลโยธิน
โรงพยาบาลเวิลด์เมดิคอล
โรงพยาบาลเวิลด์เมดิคอล
โรงพยาบาลเชียงใหม่ใกล้หมอ
โรงพยาบาลเชียงใหม่ใกล้หมอ
โรงพยาบาลสุขุมวิท
โรงพยาบาลสุขุมวิท
เพิ่มเพื่อน @healthserv

https://lin.ee/WSunSYA

โปรดเข้าใจว่า HealthServ.net ไม่ได้เป็นสถานพยาบาล ไม่ได้เป็นผู้ให้บริการวิชาชีพด้านแพทย์ใดๆ จึงไม่สามารถให้คำปรึกษาในด้านการแพทย์ การรักษาใดๆ ได้ในทุกๆ กรณี - HealthServ.net เป็นสื่อที่เสนอเนื้อหาด้านสุขภาพ ได้แก่ บทความ ข่าวสาร รวมถึง ข้อมูลเบื้องต้นเกี่ยวกับแพคเกจ/บริการจาก รพ./สถานพยาบาล/ผู้ให้บริการต่างๆ ในประเทศไทย เท่านั้น รายละเอียดเฉพาะเจาะจงเกี่ยวกับบริการ-ราคา-เงื่อนไข-วิธีการบริการ โปรดสอบถามไปยังรพ./สถานพยาบาล/ผู้ให้บริการนั้นๆ โดยตรง (ในส่วนของ รพ./สถานพยาบาล/ผู้ให้บริการ นั้น HealthServ ช่วยได้ในแง่ของข้อมูลติดต่อ สถานที่ตั้ง หรืออื่นๆ ที่เป็นข้อมูลทั่วไป)

สำรวจความต้องการบริการสุขภาพของคนไทย ภายใต้เงื่อนไขเรื่องงบประมาณ

"บริการสุขภาพใดที่ท่านต้องการเพื่อตัวเองและครอบครัวมากที่สุด"

ร่วมตอบแบบสอบถาม
 
Disclaimer "ข้อจำกัดความรับผิดชอบ"

ข้อมูลที่เผยแพร่บนหน้านี้โดยเฉพาะที่เกี่ยวกับ "วันที่ เวลา รายละเอียด ราคา เงื่อนไข ตลอดจน ภาพถ่าย ภาพประกอบ ภาพวาด ภาพเคลื่อนไหว ไฟล์และสื่อรูปแบบต่างๆ ฯลฯ" เป็นข้อมูลที่บันทึกไว้ ณ เวลาหนึ่ง ซึ่งอาจมีการเปลี่ยนแปลงไปจากเดิมได้ ณ เวลาที่ท่านได้เข้าชมข้อมูลนี้

ดังนั้น โปรดตรวจสอบความถูกต้องกับบริษัท/หน่วยงานที่เป็นเจ้าของข้อมูลการบริการหรือให้บริการนี้ อีกครั้ง ก่อนตัดสินใจ - เว็บไซต์ HealthServ.net ไม่รับประกันความถูกต้องของข้อมูลที่เปลี่ยนไป และไม่รับผิดชอบต่อการนำข้อมูลไปใช้หรืออ้างอิงในทุกกรณี

หมวดหมู่ข้อมูลสุขภาพบน HealthServ.net
© HealthServ ข้อเสนอแนะ/พบปัญหาการใช้งาน/ข้อมูลไม่ถูกต้อง/ต้องการลงข้อมูล ส่งมาที่ healthserv.net@gmail.com